บทที่ 9 กิริยากิตก์ (ตูนาทิ ปัจจัย) เรียนบาลีแบบเร่งรัด

 

บทที่ 9 กิริยากิตก์ (ตูนาทิ ปัจจัย)

การใช้ กิริยากิตก์ ตูนาทิ ปัจจัย (แปลว่า ปัจจัย 3 ตัว มี ตูน เป็นต้น) ได้แก่ ตูน, ตฺวา, ตฺวาน

1. ปัจจัย 3 ตัวนี้ มีอำนาจให้เปลี่ยนแปลงไปต่างๆ เหมือน ต ปัจจัย เช่น กาตูน, กตฺวา, กตฺวาน ทำแล้ว เป็นต้น

2. ลงหลังธาตุตัวเดียว ให้คงธาตุและปัจจัยไว้ เช่น ทตฺวา ให้แล้ว, ญตฺวา รู้แล้ว เป็นต้น

3. ลงหลังธาตุ 2 ตัว เมื่อจะคงธาตุและปัจจัยไว้ ให้ลง อิ อาคมหลังธาตุ เช่น ภวิตฺวา,กริตฺวาน ทำแล้ว เป็นต้น

อุปสัคอยู่หน้า แปลงปัจจัยทั้ง 3 เป็น ย เช่น

อาทาย ถือเอาแล้ว อา+ทา ธาตุ ในความถือเอา.

ปหาย ละแล้ว ป+หา ธาตุ ในความละ.

นิสฺสาย อาศํยแล้ว นิ+สี ธาตุ ในความอาศัย.

ธาตที่มี ม เป็นที่สุดอยู่หน้า แปลง ย กับที่สุดธาตุเป็น มฺม เช่น

อาคมฺม มาแล้ว อา+คม ธาตุ ในความไป

นิกฺขมฺม ออกแล้ว นิ+ขม ธาตุ ในความอดทน

อริรมฺม ยินดีแล้ว อภิ+รม ธาตุ ในความยินดี

ธาตุที่มี ท ที่เป็นที่สุดอยู่หน้า แปลง ย กับที่สุดธาตุเป็น ชฺช เช่น

อุปฺปชฺช เกิดขึ้นแล้ว อุ+ปท ธาตุ ในความถึง

ปมชฺช ประมาทแล้ว ป+มท ธาตุ ในความประมาท, ในความเมา

อจฺฉิชฺช ชิงเอาแล้ว อา+ฉิท ธาตุ ในความชิงเอา

ธาตุที่ ธ และ ภ เป็นที่สุดอยู่หน้า แปลง ย กับที่สุดธาตุ เป็น ทฺธา ลพฺภ เช่น

วิทฺธา แทงแล้ว วิธ ธาตุ ในความแทง

ลทฺธา ได้แล้ว ลภ ธาตุ ในความได้

อารพฺภ ปรารภแล้ว อา+รภ ธาตุ ในความเริ่ม

ธาตุที่มี ห เป็นที่สุดอยู่หน้า แปลง ย กับที่สุดธาตุเป็น ยฺห เช่น

ปคฺคยฺห ประคองแล้ว ป+คห ธาตุ ในความถือเอา.

สนฺนยฺห ผูกแล้ว สํ+นห ธาตุ ในความผูก.

อารุยฺห ขึ้นแล้ว อา+รุห ธาตุ ในความขึ้น

แปลง ตฺวา เป็น สฺวา, ตฺวาน เป็น สฺวาน แล้วลบที่สุดธาตุ เฉพาะ ทิส ธาตุ อย่างเดียว เช่น ทิสฺวา, ทิสฺวาน เห็นแล้ว เป็นต้น

ปจ + อิ +ตฺวา = ปจิตฺวา =หุงแล้ว

ขาท + อิ + ตฺวา = ขาทิตฺวา =กินแล้ว

คม + ตฺวา = คนฺตวา =ไปแล้ว

หน + ตฺวา = หนฺตวา =ฆ่าแล้ว

อุปสัคอยู่หน้า แปลง ปัจจัยทั้ง 3 ตูน, ตฺวา, ตฺวาน เป็น ย เช่น

อา + ทา + ย  = อาทาย = ถือเอาแล้ว

อา + คมฺ + ย  + = อาคมฺย = มาแล้ว

อว + รุห + ย = โอรุยฺห = ลงแล้ว

2.โปรดสังเกตข้อแตกต่างระหว่าง กิริยาอาขยาต กับ กิริยากิตก์ กิริยากิตก์ เป็นกิริยาระหว่าง ให้แปลก่อน เมื่อแปลกิริยากิตก์มดแล้ว จึงแปล กิริยาอาขยาต ซึ่งเป็นกิริยาใหญ่ หรือกิริยาคุมพากษ์

ภุญฺชติ – ภุญฺชิตฺวา, ภุตฺวา = กิน

อาคจฺฉติ – อาคนฺตวา, อาคมฺม = มา

หนติ – หนิตฺวา,  หนฺตวา =  ฆ่า

ททาติ - ททิตฺวา ,ทตฺวา = ให้

นหายติ – นหายิตฺวา,  นหาตฺวา = อาบ

ติฏฺฐติ – ฐตฺวา =  ยืน

นิกฺขมติ - นิกฺขมิตฺวา,  นิกฺขมฺม = ออก

ปชหติ - ปชหิตฺวา,  ปหาย = ละ,ทิ้ง

ปสฺสติ – ปสฺสิตฺวา =  เห็น

อุฏฺฐหติ – อุฏฺฐหิตฺวา , อุฏฐาย = ลุกขึ้น

3. ตัวอย่างการสร้างประโยค

1. กสฺสโก เขตฺตมฺหา อาคนฺตวา ภตฺตํ ภุญฺชติ.

2. วานรา รุกฺขํ อารุยฺห ผลานิ ขาทนฺติ

3. ทารโก ภตฺตํ ยาจิตฺวา โรทติ.

4. สมโณ พุทฺธํ ปสฺสิตฺวา วนฺทติ.

แบบฝึกหัดที่ 9

4. จงแปลมคธเป็นไทย

1. อุปาสโก วิหารํ คนฺตวา สมณานํ ทานํ ททาติ.

2. สาวโก อาสนมฺหิ นิสีทิตฺวา ปาเท โธวติ.

3. ทารกา ปุปฺผานิ สํหริตฺวา มาตุลสฺส ทตฺวา หสนฺติ.

4. ยาจกา อุยฺยานมฺหา อาคมฺม กสฺสกสฺมา โอทนํ ยาจนฺติ.

5. ลุทฺทโก หตฺเถน สเร อาทาย อรญฺญํ ปวิสติ.

6. กุมารา กุกฺกุเรน สทฺธึ กีฬิตฺวา สมุทฺทํ คนฺตวา นหายนฺติ.

7. วาณิโช ปาสาณสฺมึ ฐตฺวา กุทฺทาเลน สปฺปํ ปหรติ.

8. สปฺปุริโส ยาจกสฺส ปุตฺเต ปกฺโกสิตฺวา วตฺถานิ ททาติ.

9. ทารโก อาวาฏมฺหิ ปติตฺวา โรทติ.

10. ภูปาโล ปาสาทมฺหา นิกฺขมิตฺวา อมจฺเจน สทฺธึ ภาสติ.

11. สุนโข อุทกํ ปิวิตฺวา เคหมฺหา นิกฺขมฺม มคฺเค สยติ.

12. สมณา ภูปาลสฺส ยุยฺยาเน สนฺนิปติตฺวา ธมฺมํ ภาสนฺติ.

13. ปุตฺโต นหาตฺวา ภตฺตํ ภุตฺวา มญฺจํ อารุยฺห สยติ.

14. วาณิชา ทีปมฺหา นครํ อาคมฺม อาจริยสฺส เคเห วสนฺติ.

15. รชโก วตฺถานิ โธวิตฺวา ปุตฺตํ ปกฺโกสติ.

16. วานรา รุกฺเขหิ โอรุยฺห อุยฺยาเน อาหิณฺฑนฺติ.

17. มิคา วนมฺหิ อาหิณฺฑิตฺวา ปณฺณานิ ขาทนฺติ.

18. กุมาโร นยนานิ โธวิตฺวา สุริยํ ปสฺสติ.

19. นาวิกสฺส มิตฺตา นครสฺมา ภณฺฑานิ อาทาย คามํ อาคจฺฉนฺติ.

20. ทารโก ขีรํ ปิวิตฺวา เคหมฺหา นิกฺขมฺม หสติ.

21. สปฺปุริสา ทานานิ ทตฺวา สีลานิ รกฺขิตฺวา สคฺคํ คจฺฉนฺติ.

22. สูกโร อุทกมฺหา อุตฺตริตฺวา อาวาฏํ โอรุยฺห สยติ.

23. ตาปโส ตถาคตสฺส สาวกํ ทิสฺวา วนฺทิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉติ.

24. อสปฺปุริโส ยาจกสฺส ปตฺตํ ภินฺทิตฺวา อกฺโกสิตฺวา  เคหํ คจฺฉติ.

25. สกุณา คาเม รุกฺเขหิ อุปฺปติตฺวา อรญฺญํ  โอตรนฺติ.

26. ปณฺฑิโต อาสนมฺหา อุฏฺฐหิตฺวา ตาปเสน สทฺธึ ภาสติ.

27. ทารโก เคหา นิกฺขมฺม มาตุลํ ปกฺโกสิตฺวา เคหํ ปวิสติ.

28. เทวา สปฺปุริเสสุ ปสีทิตฺวา เต รกฺขนฺติ.

29. กุมารสฺส สหายกา ปาสาทํ อารุยฺห อาสเนสุ นิสีทนฺติ.

30. โคณา เขตฺตมฺหิ อาหิณฺฑิตฺวา ติณานิ ขาทิตฺวา สยนฺติ.

5. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าชาวนา ออกแล้ว จากบ้าน เข้าอยู่ สู่นา.

2. อันว่าพระพุทธเจ้า สอนแล้ว ซึ่งธรรม เข้าไปอยู่ สู่วิหาร.

3. อันว่ากษัตริย์ ยินดีแล้ว กับด้วยพระพุทธเจ้า ทิ้งแล้ว ซึ่งปราสาท ไปอยู่ สู่วิหาร.

4. อันว่าทารก ลงแล้ว จากบันได หัวเราะอยู่.

5. อันว่าทารโก ประหารแล้ว ซึ่งงู ด้วยก้อนหิน วิ่งไปอยู่ ในบ้าน.

6.  อันว่าผู้ชาย ไปแล้ว สู่ป่า ปีนแล้ว ซึ่งต้นไม้ กินอยู่ ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย.

7. อันว่าคนซักเสื้อผ้า ซักแล้ว ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย ด้วยน้ำ นำมาอยู่ ซึ่งเสื้อผ้าเหล่านั้น สู่บ้าน.

8. อันว่าสิงโต ฆ่าแล้ว ซึ่งแพะ กินแล้ว นอนอยู่ บนแผ่นหิน.

9. อันว่าหมอ เห็นแล้ว ซึ่งสินค้าทั้งหลาย ของพ่อค้าทั้งหลาย ออกไปอยู่ จากเมือง.

10. อันว่าโจรทั้งหลาย ทำลายแล้ว ซึ่งบ้าน วิ่งไปอยู่ สู่ป่า.

11. อันว่าหมู เร่ร่อนแล้ว ในนา ตกไปอยู่ ในหลุม.

12. อันว่าชาวประมง นำมาอยู่ ซึ่งปลาทั้งหลาย จากทะเล แก่ชาวนาทั้งหลาย.

13. อันว่าอาจารย์ นำมาแล้ว ซึ่งสิ่งของทั้งหลาย จากเมือง มาอยู่ สู่บ้าน.

14. อันว่านายพราน ยืนแล้ว บนภูเขา ยิงอยู่ ซึ่งนกทั้งหลาย ด้วยลูกศรทั้งหลาย.

15. อันว่าโคทั้งหลาย กินแล้ว ซึ่งหญ้าทั้งหลาย ในสวน นอนอยู่ บนถนน.

16. อันว่ากษัตริย์ ลงแล้ว จากรถ พูดอยู่ กับด้วยชาวนาทั้งหลาย.

17. อันว่าผู้ชาย ทิ้งแล้ว ซึ่งบ้าน เข้าไปอยู่ สู่วิหาร.

18. อันว่าชาวประมงทั้งหลาย ให้แล้ว ซึ่งปลาทั้งหลาย แก่พ่อค้าทั้งหลาย ได้อยู่ ซึ่งลาภทั้งหลาย.

19. อันว่าอุบาสก ถามแล้ว ซึ่งปัญหา จากสมณะ นั่งอยู่ บนอาสนะ.

20. อันว่าสาวกทั้งหลาย ของพระพุทธเจ้า เห็นแล้ว ซึ่งคนไม่ดีทั้งหลาย สั่งสอนอยู่.

21. อันว่าพราหมณ์ ด่าแล้ว ซึ่งทารก ตีอยู่ ซึ่งเขา.

22. อันว่าเทวดาทั้งหลาย ถามแล้ว ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากพระพุทธเจ้า ยินดีอยู่.

23. อันว่าสุนัข กัดแล้ว ซึ่งเท้า ของอาจารย์  วิ่งไปอยู่ สู่บ้าน.

24. อันว่าลิง เล่นแล้ว กับแพะ บนถนน ปีนอยู่ สู่ต้นไม้.

25. อันว่าดาบส มาแล้ว จากป่า ได้อยู่ ซึ่งเสื้อผ้า จากคนดี.

26. อันว่าทารก ดื่มแล้ว ซึ่งน้ำ ทำลายแล้ว ซึ่งหม้อ.

27. อันว่าสมณะทั้งหลาย สั่งสอนแล้ว ซึ่งบุตรทั้งหลาย ของชาวนาทั้งหลาย ลุกขึ้นแล้ว จากที่นั่งทั้งหลาย ไปอยู่ สู่วิหาร.

28. อันว่านายเรือ ข้ามแล้ว ซึ่งทะเล ไปอยู่ สู่เกาะ.

29. อันว่าทารก เรียกแล้ว ซึ่งลุงทั้งหลาย รำอยู่ ในบ้าน.

30. อันว่าชาวนา ซักแล้ว ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย อาบแล้ว ออกไปอยู่ จากน้ำ.

----------------------------------------------

เฉลยแบบฝึกหัดที่ 9

ก. จงแปลมคธเป็นไทย

1. อุปาสโก วิหารํ คนฺตวา สมณานํ ทานํ ททาติ. อันว่าอุบาสก ไปแล้ว สู่วิหาร ให้อยู่ ซึ่งทาน แก่สมณะทั้งหลาย.

2. สาวโก อาสนมฺหิ นิสีทิตฺวา ปาเท โธวติ. อันว่าสาวก นั่งแล้ว บนอาสนะ ล้างอยู่ ซึ่งเท้าทั้งหลาย.

3. ทารกา ปุปฺผานิ สํหริตฺวา มาตุลสฺส ทตฺวา หสนฺติ. อันว่าทารกทั้งหลาย เก็บแล้ว ซึ่งดอกไม้ทั้งหลาย ให้แล้ว แก่ลุง หัวเราะอยู่.

4. ยาจกา อุยฺยานมฺหา อาคมฺม กสฺสกสฺมา โอทนํ ยาจนฺติ. อันว่าขอทานทั้งหลาย มาแล้ว จากอุทยาน ขออยู่ ซึ่งข้าวสุก จากชาวนา.

5. ลุทฺทโก หตฺเถน สเร อาทาย อรญฺญํ ปวิสติ. อันว่านายพราน ถือเอาแล้ว ซึ่งลูกศรทั้งหลาย เข้าไปอยู่ สู่ป่า.

6. กุมารา กุกฺกุเรน สทฺธึ กีฬิตฺวา สมุทฺทํ คนฺตวา นหายนฺติ. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย เล่นแล้ว กับด้วยสุนัข ไปแล้ว สู่ทะเล อาบ (น้ำ) อยู่.

7. วาณิโช ปาสาณสฺมึ ฐตฺวา กุทฺทาเลน สปฺปํ ปหรติ. อันว่าพ่อค้า ยืนแล้ว บนแผ่นหิน ประหารอยู่ ซึ่งงู ด้วยจอบ.

8. สปฺปุริโส ยาจกสฺส ปุตฺเต ปกฺโกสิตฺวา วตฺถานิ ททาติ. อันว่าคนดี เรียกแล้ว ซึ่งบุตรทั้งหลาย ของขอทาน ให้อยู่ ซึ่ง เสื้อผ้าทั้งหลาย.

9. ทารโก อาวาฏมฺหิ ปติตฺวา โรทติ. อันว่าเด็กชาย ตกไปแล้ว ในหลุม ร้องไห้อยู่.

10. ภูปาโล ปาสาทมฺหา นิกฺขมิตฺวา อมจฺเจน สทฺธึ ภาสติ. อันว่ากษัตริย์ ออกแล้ว จากปราสาท กล่าวอยู่ กับด้วย อำมาตย์.

11. สุนโข อุทกํ ปิวิตฺวา เคหมฺหา นิกฺขมฺม มคฺเค สยติ. อันว่าสุนัข ดื่มแล้ว ซึ่งน้ำ ออกแล้ว จากบ้าน นอนอยู่ ในหนทาง.

12. สมณา ภูปาลสฺส ยุยฺยาเน สนฺนิปติตฺวา ธมฺมํ ภาสนฺติ. อันว่าสมณะทั้งหลาย ประชุมแล้ว ในอุทยาน ของกษัตริย์ กล่าวอยู่ ซึ่งธรรม.

13. ปุตฺโต นหาตฺวา ภตฺตํ ภุตฺวา มญฺจํ อารุยฺห สยติ. อันว่าบุตร อาบ(น้ำแล้ว) กินแล้ว ซึ่งภัตร ขึ้นแล้ว สู่เตียง หลับอยู่.

14. วาณิชา ทีปมฺหา นครํ อาคมฺม อาจริยสฺส เคเห วสนฺติ. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย มาแล้ว สู่เมือง จากเกาะ อยู่อยู่ ในบ้าน ของอาจารย์.

15. รชโก วตฺถานิ โธวิตฺวา ปุตฺตํ ปกฺโกสติ. อันว่าคนซักเสื้อผ้า ซักแล้ว ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย เรียกอยู่ ซึ่งบุตร.

16. วานรา รุกฺเขหิ โอรุยฺห อุยฺยาเน อาหิณฺฑนฺติ. อันว่าลิงทั้งหลาย ลงแล้ว จากต้นไม้ทั้งหลาย ร่อนเร่อยู่ ในอุทยาน.

17. มิคา วนมฺหิ อาหิณฺฑิตฺวา ปณฺณานิ ขาทนฺติ. อันว่ากวางทั้งหลาย เรร่อนแล้ว ในป่า ย่อมเคี้ยวกิน ซึ่งใบไม้ทั้งหลาย.

18. กุมาโร นยนานิ โธวิตฺวา สุริยํ ปสฺสติ. อันว่าเด็กชาย ล้างแล้ว  ซึ่งตาทั้งหลาย เห็นอยู่ ซึ่งดวงอาทิตย์.

19. นาวิกสฺส มิตฺตา นครสฺมา ภณฺฑานิ อาทาย คามํ อาคจฺฉนฺติ. อันว่ามิตรทั้งหลาย ของนายเรือ ถือเอาแล้ว ซึ่งสิ่งของทั้งหลาย จากเมือง มาอยู่ สู่บ้าน.

20. ทารโก ขีรํ ปิวิตฺวา เคหมฺหา นิกฺขมฺม หสติ. อันว่าเด็กชาย ดื่มแล้ว ซึ่งน้ำนม ออกแล้ว จากบ้าน หัวเราะอยู่.

21. สปฺปุริสา ทานานิ ทตฺวา สีลานิ รกฺขิตฺวา สคฺคํ คจฺฉนฺติ. อันว่าคนดีทั้งหลาย ให้แล้ว ซึ่งทานทั้งหลาย รักษาแล้ว ซึ่งศีลทั้งหลาย ไปอยู่ สู่สวรรค์.

22. สูกโร อุทกมฺหา อุตฺตริตฺวา อาวาฏํ โอรุยฺห สยติ. อันว่าหมู ขึ้นแล้ว จากน้ำ ลงแล้ว สู่หลุม นอนอยู่.

23. ตาปโส ตถาคตสฺส สาวกํ ทิสฺวา วนฺทิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉติ. อันว่าดาบส เห็นแล้ว ซึ่งสวก ของพระตถาคต ไหว้แล้ว ถามอยู่ ซึ่งปัญหา.

24. อสปฺปุริโส ยาจกสฺส ปตฺตํ ภินฺทิตฺวา อกฺโกสิตฺวา เคหํ คจฺฉติ. อันว่าคนไม่ดี ทำลายแล้ว ซึ่งหม้อ ด่าแล้ว ไปอยู่ สู่บ้าน.

25. สกุณา คาเม รุกฺเขหิ อุปฺปติตฺวา อรญฺญํ โอตรนฺติ. อันว่านกทั้งหลาย บินขึ้นแล้ว จากต้นไม้ทั้งหลาย ร่อนลงอยู่ สู่ป่า.

26. ปณฺฑิโต อาสนมฺหา อุฏฺฐหิตฺวา ตาปเสน สทฺธึ ภาสติ. อันว่าบัณฑิต ลุกขึ้นแล้ว จากที่นั่ง กล่าวอยู่ กับด้วยดาบส.

27. ทารโก เคหา นิกฺขมฺม มาตุลํ ปกฺโกสิตฺวา เคหํ ปวิสติ. อันว่าทารก ออกแล้ว จากบ้าน เรียกแล้ว ซึ่งลุง เข้าไปอยู่ สู่บ้าน.

28. เทวา สปฺปุริเสสุ ปสีทิตฺวา เต รกฺขนฺติ. อันว่าเทวดาทั้งหลาย เลื่อมใสแล้ว ในคนดีทั้งหลาย รักษาอยู่ ซึ่งดนดีทั้งหลายเหล่านั้น.

29. กุมารสฺส สหายกา ปาสาทํ อารุยฺห อาสเนสุ นิสีทนฺติ. อันว่าเพื่อนทั้งหลาย ของเด็กชาย ขึ้นแล้ว สู่ปราสาท นั่งยู่ บนอาสนะทั้งหลาย.

30. โคณา เขตฺตมฺหิ อาหิณฺฑิตฺวา ติณานิ ขาทิตฺวา สยนฺติ. อันว่าโคทั้งหลาย เร่ร่อนอยู่ ในนา เคี้ยวกินอยู่ ซึ่งหญ้าทั้งหลาย.

5.จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าชาวนา ออกแล้ว จากบ้าน เข้าอยู่ สู่นา. กสฺสโก คาคมฺหา นิกฺขมิตฺวา เขตฺตํ ปวิสติ.

2. อันว่าพระพุทธเจ้า สอนแล้ว ซึ่งธรรม เข้าไปอยู่ สู่วิหาร. พุทฺโธ ธมฺมํ อนุสาสิตฺวา วิหารํ ปวิสติ.

3. อันว่ากษัตริย์ ยินดีแล้ว กับด้วยพระพุทธเจ้า ทิ้งแล้ว ซึ่งปราสาท ไปอยู่ สู่วิหาร. ภูปาโล พุทฺเธน สห รุจิตฺวา ปาสาทํ ปชหิตฺวา วิหารํ ปวิสติ.

4. อันว่าทารก ลงแล้ว จากบันได หัวเราะอยู่. ทารโก โสปาณมฺหา โอรุยฺห หสติ.

5. อันว่าทารโก ประหารแล้ว ซึ่งงู ด้วยก้อนหิน วิ่งไปอยู่ ในบ้าน. ทารโก ปาสาเณน ปาสปฺปํ ปหริตฺวา  คามํ ธาวนฺติ.

6.  อันว่าผู้ชาย ไปแล้ว สู่ป่า ปีนแล้ว ซึ่งต้นไม้ กินอยู่ ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย. ปุริโส อรญฺญํ คนฺตวา รุกขํ อุตฺตริตฺวา ผลานิ ขาทติ.

7. อันว่าคนซักเสื้อผ้า ซักแล้ว ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย ด้วยน้ำ นำมาอยู่ ซึ่งเสื้อผ้าเหล่านั้น สู่บ้าน. รชโก อุทเกน วตฺถานิ  โธวิตฺวา วตฺถานิ คามํ อาหรติ.

8. อันว่าสิงโต ฆ่าแล้ว ซึ่งแพะ กินแล้ว นอนอยู่ บนแผ่นหิน. สีโห อชํ ฆายิตฺวา ขาทิตฺวา ปาสาณมฺหิ สยติ.

9. อันว่าหมอ เห็นแล้ว ซึ่งสินค้าทั้งหลาย ของพ่อค้าทั้งหลาย ออกไปอยู่ จากเมือง. เวชฺโช วาณิชานํ ภณฺฑานิ ทิสฺวา นครมฺหา  นิกฺขมติ.

10. อันว่าโจรทั้งหลาย ทำลายแล้ว ซึ่งบ้าน วิ่งไปอยู่ สู่ป่า. โจรา คามํ ภินฺทิตฺวา อรญฺญํ ธาวนฺติ.

11. อันว่าหมู เร่ร่อนแล้ว ในนา ตกไปอยู่ ในหลุม. สูกโร เขตฺเต อาหิณฺฑิตฺวา  อาวาเฏ ปตติ.

12. อันว่าชาวประมง นำมาอยู่ ซึ่งปลาทั้งหลาย จากทะเล แก่ชาวนาทั้งหลาย. ธีวโร กสฺสกานํ สมุทฺทมฺหา มจฺเฉ อาหรติ.

13. อันว่าอาจารย์ นำมาแล้ว ซึ่งสิ่งของทั้งหลาย จากเมือง มาอยู่ สู่บ้าน. อาจริโย นครมฺหา ภณฺฑานิ อาหริตฺวา คามํ คจฺฉติ.

14. อันว่านายพราน ยืนแล้ว บนภูเขา ยิงอยู่ ซึ่งนกทั้งหลาย ด้วยลูกศรทั้งหลาย. ลุทฺทโก ปพฺพเต ฐตฺวา สเรหิ สกุเณ วิชฺฌติ.

15. อันว่าโคทั้งหลาย กินแล้ว ซึ่งหญ้าทั้งหลาย ในสวน นอนอยู่ บนถนน. โคณา อุยฺยาเน ติณานิ ขาทิตฺวา มคฺเค สยนฺติ.

16. อันว่ากษัตริย์ ลงแล้ว จากรถ พูดอยู่ กับด้วยชาวนาทั้งหลาย. ภูปาโล รถสฺมา โอรุยฺห กสฺสเกหิ สห วทติ.

17. อันว่าผู้ชาย ทิ้งแล้ว ซึ่งบ้าน เข้าไปอยู่ สู่วิหาร. ปุริโส คามํ ปชหิตฺวา วิหารํ ปวิสติ.

18. อันว่าชาวประมงทั้งหลาย ให้แล้ว ซึ่งปลาทั้งหลาย แก่พ่อค้าทั้งหลาย ได้อยู่ ซึ่งลาภทั้งหลาย. ธีวรา วาณิชานํ มจฺเฉ ทตฺวา  ลาภานิ ลภนฺติ.

19. อันว่าอุบาสก ถามแล้ว ซึ่งปัญหา จากสมณะ นั่งอยู่ บนอาสนะ. อุปาสโก สมณสฺมา ปญฺหํ ปุจฺฉิตฺวา อาสเน นิสีทติ.

20. อันว่าสาวกทั้งหลาย ของพระพุทธเจ้า เห็นแล้ว ซึ่งคนไม่ดีทั้งหลาย สั่งสอนอยู่.  พุทฺธสฺส สาวกา อสปฺปุริเส ทิสฺวา โอวทนฺติ.

21. อันว่าพราหมณ์ ด่าแล้ว ซึ่งทารก ตีอยู่ ซึ่งเขา. พฺราหฺมโณ ทารกํ อกฺโกสิตฺวา ตํ ปหรติ.

22. อันว่าเทวดาทั้งหลาย ถามแล้ว ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากพระพุทธเจ้า ยินดีอยู่. เทวา พุทฺธมฺหา ปณฺเห ปจฺฉิตฺวา  รุจนฺติ.

23. อันว่าสุนัข กัดแล้ว ซึ่งเท้า ของอาจารย์ วิ่งไปอยู่ สู่บ้าน. สุนโข อาจริยสฺส ปาทํ ฑํสิตฺวา คามํ ธาวติ.

24. อันว่าลิง เล่นแล้ว กับแพะ บนถนน ปีนอยู่ สู่ต้นไม้. วานโร อเชน สห มคฺเค กีฬิตฺวา รุกฺขํ อารุหติ.

25. อันว่าดาบส มาแล้ว จากป่า ได้อยู่ ซึ่งเสื้อผ้า จากคนดี. ตาปโส อรญฺญมฺหา คนฺตวา สปฺปุริสฺมา วตฺถานิ ลภติ.

26. อันว่าทารก ดื่มแล้ว ซึ่งน้ำ ทำลายแล้ว ซึ่งหม้อ. ทารโก อุทกํ ปิวิตฺวา ปตฺตํ ภินฺทติ.

27. อันว่าสมณะทั้งหลาย สั่งสอนแล้ว ซึ่งบุตรทั้งหลาย ของชาวนาทั้งหลาย ลุกขึ้นแล้ว จากที่นั่งทั้งหลาย ไปอยู่ สู่วิหาร. สมณา กสฺสกานํ ปุตฺเต โอวทิตฺวา อาสเนหิ อุฏฺฐาย วิหารํ คจฺฉนฺติ.

28. อันว่านายเรือ ข้ามแล้ว ซึ่งทะเล ไปอยู่ สู่เกาะ. นาวิโก สมุทฺทํ ตริตฺวา  ทีปํ คจฺฉติ.

29. อันว่าทารก เรียกแล้ว ซึ่งลุงทั้งหลาย รำอยู่ ในบ้าน. ทารโก มาตุเล ปกฺโกสิตฺวา เคเห นจฺจติ.

30. อันว่าชาวนา ซักแล้ว ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย อาบแล้ว ออกไปอยู่ จากน้ำ. กสฺสโก วตฺถานิ โธวิตฺวา นหาตฺวา อุทกสฺมา นิกฺขมติ.

----------------------------------------------