บทที่ 13 การประกอบกิริยาศัพท์ตามบุรุษ เรียนบาลีแบบเร่งรัด

 

บทที่ 13 การประกอบกิริยาศัพท์ตามบุรุษ

1. การประกอบกิริยาศัพท์ตามบุรุษ

-กิริยาศัพท์ที่ลงท้ายด้วย เอ จะมีการประกอบคำแตกต่างจากที่ได้นำเสนอไปแล้ว

-มี 2 แบบ คือ แบบที่ลงท้ายด้วย เอ และแบบลงท้ายด้วย อย เช่น โจเรติ และ โจรยติ

แบบ :โจเร =-ขโมย

บุรุษ	เอกพจน์	พหูพจน์
ประถมบุรุษ	(โส)โจเรติ	(เต)โจเรนฺติ
มัธยมบุรุษ	(ตฺวํ) โจเรสิ	(ตุมฺเห)โจเรถ
อุตตมบุรุษ	(อหํ) โจเรมิ	(มยํ)  โจเรม

แบบ: โจรย =ขโมย

บุรุษ	เอกพจน์	พหูพจน์
ประถมบุรุษ	(โส)โจรยติ	(เต)โจรยนฺติ
มัธยมบุรุษ	(ตฺวํ) โจรยสิ	(ตุมฺเห)โจรยถ
อุตตมบุรุษ	(อหํ) โจรยมิ	(มยํ)  โจรยม

2. กิริยาศัพท์บางตัว มีการประกอบคำแบบเดียวกัน คือ

เทเสติ = สอนอยู่

จินฺเตติ = คิดอยู่

ปูเชติ = บูชาอยู่

ปูเรติ = บรรจุอยู่

ปีเฬติ = บีบคั้นอยู่,เบียดเบียนอยู่

กเถติ = กล่าวอยู่

อุฑฺเฑติ = บินอยู่

อุเทติ = ขึ้นไปอยู่ (ดวงจันทร์ หรือ ดวงอาทิตย์)

โรเปติ = ปลูกอยู่

มนฺเตติ = ปรึกษาอยู่

อามนฺเตติ = เรียกอยู่

นิมนฺเตติ=  เชื้อเชิญอยู่

โอโลเกติ = มองดูอยู่

ชาเลติ = จุดอยู่

ฉาเทติ = ปกปิดอยู่

มาเรติ = ฆ่าอยู่

เนติ = นำไปอยู่

อาเนติ = นำมาอยู่

ฐเปติ = เก็บไว้อยู่

ปาเปติ = ตกไปอยู่

ปาเลติ = ปกครองอยู่,รักษาอยู่

ปริวชฺเชติ =  เว้นอยู่,หลีกเลี่ยงอยู่

โอภาเสติ = ส่องสว่างอยู่

เทติ = ให้อยู่

3. กริยาศัพท์ข้างต้น เมื่อใช้กับ ตฺวา และ ตุํ  ยังคง เอ ไว้เสมอ

-ตฺวา – เทเสตฺวา, จินฺเตตฺวา, ปูตฺวา ปูเรตฺวา เป็นต้น

-ตุํ – เทเสตุํ, จินฺเตตุํ, ปูเรตุํ, ปูเชตุํ เป็นต้น

4. กิริยาศัพท์ ที่ลงท้ายด้วย ณา ประกอบรูป เป็นดังนี้

ศัพท์ : กิณ = ซื้อ

บุรุษ	เอกวจนะ	พหุวจนะ
ประถมบุรุษ	(โส) กิณาติ	(เต) กิณานฺติ
มัธยมบุรุษ	(ตฺวํ) กิณาสิ	(ตุมฺเห) กิณาถ
อุตตมบุรุษ	(อหํ) กิณามิ	(ตุมฺเห) กิณาม

5. กิริยาศัพท์บางตัว มีการแจกรูปคล้ายกัน ดังนี้

วิกิณาติ =  ขายอยู่

สุณาติ  = ฟังอยู่

มิณาติ  =  ตวงอยู่ (มาตรา)

คณฺหาติ  =  ถือเอาอยู่

อุคฺคณฺหาติ  =  เรียนเอาอยู่

ชานาติ  =  รู้อยู่

ชินาติ  =  ชนะอยู่

ปาปุณาติ, ปปฺโปติ  = บรรลุอยู่

โอจินาติ =   เก็บอยู่, เลือกอยู่

ปหิณาติ = ส่งไปอยู่

6. โปรดสังเกต การประกอบรูป ของกริยาศัพท์ เป็นกิริยอาขยาต, ตฺวา และ ตุํ ต่อไปนี้

กิริยาอาขยาต	ตฺวา	ตุํ
ชานาติ	ญตฺวา/ชานิตฺวา	ญาตุํ
สุณาติ	สุตฺวา, สุณิตฺวา	โสตุํ/สุณิตุํ
ปาปุณาติ/ปปฺโปติ	ปตฺวา/ปาปุณิตฺวา	ปาปุณิตุํ/ปปฺโปตุํ
คณฺหาติ	คเหตฺวา/คณฺหิตฺวา	คเหตุํ/คณฺหิตุํ

7. กริยาศัพท์ 2 ตัว คือ ภวติ/โหติ (มีอยู่,เป็นอยู่) กโรติ (ทำอยู่) มักนำมาใช้เสมอในภาษาบาลี

รูปแบบของ ตฺวา และ ตุํ เป็นดังนี้

รูปแบบการใช้กับ ตฺวา	ภวิตฺวา/หุตฺวา	กตฺวา
รูปแบบการใช้กับ ตุํ	ภาวิตุํ/โหตุํ	กาตุํ

กิริยาศัพท์ อตฺถิ (มีอยู่) และ กโรติ (ทำอยู่) ที่มาจาก กรฺ เป็นกิริยาพิเศษ มีนำมาใช้เสมอ และมีการประกอบคำกริยาศัพท์ ดังนี้

บุรุษ	เอกวจนะ	พหุวจนะ
ประถมบุรุษ	อตฺถิ	สนฺติ
มัธยมบุรุษ	อสิ	อตฺถ
อุตตมบุรุษ	อสฺมิ/อมฺหิ	อสฺม/อมฺห

                         

บุรุษ	เอกวจนะ	พหุวจนะ
ประถมบุรุษ	กโรติ	กโรนฺติ
มัธยมบุรุษ	กโรสิ	กโรถ
อุตตมบุรุษ	กโรมิ	กโรม

แบบฝึกหัดที่ 13

8. จงแปลมคธเป็นไทย

1. พุทฺโธ วิหารสฺมึ สนฺนิปตนฺตานํ มนุสฺสานํ ธมฺมํ เทเสติ.

2. อุปาสโก พุทฺธํ ปูเชตุํ จินฺเตนฺโต ปุปฺผานิ โอจินาติ.

3. เต ปตฺเต อุทเกน ปูเรนฺตา คีตํ คายนฺติ.

4. ตุมฺเห อรญฺเญ วสนฺเต มิเค ปีเฬตฺวา อสปฺปุริสา โหถ.

5. มยํ อาปณํ คนฺตวา วาณิเชหิ สทฺธึ กเถตฺวา ธญฺญํ วิกฺกิณาม.

6. ตฺวํ อุฑฺเฑนฺตํ สุกํ ทิสฺวา คณฺหิตุํ อิจฺฉสิ.

7. กุมาโร ปพฺพตมฺหา อุเทนฺตํ จนฺทํ ปสฺสิตุํ ฆรมฺหา ธาวติ.

8. อหํ กสฺสเกหิ สห เขตฺตสฺมึ รกฺเข โรเปมิ.

9. มยํ อมจฺเจหิ สห มนฺเตนฺตา  ปาสาทสฺมึ อาสเนสุ นิสีทาม.

10. ตุมฺเห ตถาคตสฺส สาวเก นิมนฺเตตฺวา ทานํ เทถ.

11. อุปาสกา วิหารํ คนฺตวา ทีเป ชาเลตฺวา ธมฺมํ โสตุํ นิสีทนฺติ.

12. ลุทฺทโก สีสํ ทุสฺเสน ฉาเทตฺวา นิสีทิตฺวา สกุเณ มาเรตุํ อุสฺสหติ.

13. โส วเน อาหิณฺฑนฺเต โคเณ คามํ อาเนตฺวา วาณิชานํ วิกฺกิณาติ.

14. ตฺวํ อาปเณหิ ภณฺฑานิ กิณิตฺวา สกเฏน อาเนตฺวา  เคเห ฐเปสิ.

15. ตุมฺเห กกเจหิ รุกฺเข ฉินฺทิตฺวา ปพฺพตมฺหา ปาเตถ.

16. ภูปาลา ธมฺเมน มนุสฺเส ปาเลนฺตา อกุสลํ ปริวชฺเชนฺติ.

17. อหํ สจฺจํ ญาตุํ อิจฺฉนฺโต สมเณหิ ปญฺเห ปุจฺฉามิ.

18. สปฺปุริสา ทานํ ทตฺวา สีลานิ รกฺขนฺตา สคฺคโลกํ ปาปุณนฺติ.

19. กสฺสโก ธญฺญํ มินนฺโต อาปณํ เนตฺวา ธญฺญํ วิกฺกิณิตุํ จินฺเตติ.

20. อหํ ปตฺเตน ปานียํ ปิวนฺโต ทฺวารสฺมึ ฐตฺวา มคฺคํ โอโลเกมิ.

21. โส อาปณมฺหา ขีรํ กิณิตุํ ปุตฺตํ ปหิณาติ.

22. มยํ ธมฺมํ อุคฺคณฺหิตุํ อุสฺสหนฺตา ปณฺฑิเตน สห มนฺเตม.

23. ตุมฺเห โจเรหิ สทฺธึ เคเห ภินฺทิตฺวา มนุสฺเส ปีเฬนฺตา อสปฺปุริสา โหถ.

24. อหํ สุวณฺณํ ปริเยสมาเน ทีปมฺหา อาคจฺฉนฺเต วาณิเช ชานามิ.

25. อหํ อาจริโย โหมิ, ตฺวํ เวชฺโช โหสิ.

26. ตฺวํ อสปฺปุริโส หุตฺวา พุทฺธสฺส ธมฺมํ สุตฺวา สปฺปุริสํ ภวิตุํ อุสฺสหสิ.

27. อหํ ปณฺฑิเตหิ สทฺธึ มนฺเตนฺโต ธมฺเมน ทีปํ ปาเลนฺโต ภูปาโล อสฺมิ.

28. โจรา  วราเห มาเรนฺตา กสฺสเก ปีเฬนฺตา ปาปกมฺมานิ กโรนฺติ.

29. มนุสฺสา สีลานิ รกฺขนฺตา ปุญฺญกมฺมานิ กโรนฺตา สคฺคํ ปปฺโปตุํ อากงฺขนฺติ.

30. นรา อกุสลํ ปหาย ปาปํ ปริวชฺเชตฺวา วิหรนฺตา สปฺปุริสา ภวนฺติ.

9. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าท่าน เก็บแล้ว ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย ส่งไปอยู่ สู่ตลาด.

2. อันว่าข้าพเจ้า ฟังแล้ว ซึ่งธรรม ของพระพุทธเจ้า ย่อมยินดี.

3. อันว่าข้าพเจ้า คิดอยู่  เพื่ออันเก็บ ซึ่งข้าวโพด ไปอยู่ สู่นา กับด้วยชาวนา.

4. อันว่าท่านทั้งหลาย ขับร้องอยู่ ซึ่งเพลงทั้งหลาย มองดูอยู่ ซึ่งนกทั้งหลาย ผู้บินอยู่.

5. อันว่าข้าพเจ้า แนะนำอยู่ ซึ่งคนไม่ดีทั้งหลาย ผู้เบียดเบียนอยู่ ซึ่งชาวนาทั้งหลาย ในหมู่บ้าน.

6. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย ขุดอยู่ ซึ่งหลุมทั้งหลาย เพื่ออันปลูก ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย ในอุทยาน.

7. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย รู้อยู่ ซึ่งบุรุษ ผู้จุดอยู่  ซึ่งประทีปทั้งหลาย ในวิหาร.

8. อันว่าท่านทั้งหลาย ข้ามอยู่ ซึ่งทะเล กับด้วยนายเรือทั้งหลาย เพื่ออันถึง ซึ่งเกาะ.

9. อันว่ากษัตริย์ ปกครองอยู่ ซึ่งเกาะ ชนะอยู่.

10. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย เริ่มอยู่ เพื่ออันเรียน ซึ่งธรรม จากสมณะทั้งหลาย ผู้อยู่อยู่ ในหมู่บ้าน.

11. อันว่าบัณฑิต ไปอยู่ จากเมือง เพื่ออันแสวงหาอยู่ ซึ่งความจริง.

12. อันว่าทารก หลีกเลี่ยงอยู่ ซึ่งสุนัข ผู้นอนอยู่ วิ่งไปอยู่ สู่บ้าน.

13. อันว่าบัณฑิตทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันเกิด ในสวรรค์ กลัวอยู่ ซึ่งการทำบาป.

14. อันว่าคนไม่ดีทั้งหลาย เคลื่อนแล้ว จากมนุษย์โลก เกิดอยู่ ในนรก.

15. อันว่ากษัตริย์ นิมนต์แล้ว ซึ่งดาบส จากภูเขา ให้อยู่ ซึ่งจีวร.

16. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย เป็นสมณะ เพื่ออันเข้าใจ ความจริง.

17. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ประชุมอยู่ ในวิหาร เพื่ออันฟัง ซึ่งธรรม ของพระพุทธเจ้า จากสมณะ.

18. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย เห็นอยู่ ด้วยตาทั้งหลาย, ฟังอยู่ ด้วยหูทั้งหลาย, ถูกต้องอยู่ ด้วยกายทั้งหลาย.

19. อันว่าข้าพเจ้า เป็นกษัตริย์ ปกครองอยู่ ซึ่งเกาะ.

20. อันว่าท่านทั้งหลาย เป็นคนไม่ดี ผู้ปรึกษาอยู่ กับด้วยโจรทั้งหลาย.

21. อันว่าคนดีทั้งหลาย ปรารถนา เพื่ออันคุ้มครอง ซึ่งโลก เริ่มอยู่ เพื่ออันปลูก ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย.

22. อันว่าโจร ฟังอยู่ ซึ่งธรรม ปรารถนาอยู่ เพื่ออันเว้น ซึ่งบาป.

23. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย เก็บอยู่ ซึ่งสื้อผ้าทั้งหลาย ในตลาด เพื่ออันขาย แก่ชาวนาทั้งหลาย ผู้มาอยู่ จากหมู่บ้านทั้งหลาย.

24. อันว่าคนป่วย  เป็นทูต ของเทวดาทั้งหลาย ในมนุษย์โลก.

25. อันว่าคนดีทั้งหลาย สอนอยู่ ซึ่งคนไม่ดีทั้งหลาย ในโลก. 

26. อันว่าหมอ เก็บแล้ว ซึ่งดอกบัวทั้งหลาย จากน้ำ ไปอยู่ สู่วิหาร เพื่ออันฟัง ซึ่งธรรม.

27. อันว่าโจร เห็นแล้ว ซึ่งพระพุทธเจ้า ยินดีแล้ว ทิ้งอยู่ ซึ่งลูกศรทั้งหลาย.

28. อันว่าข้าพเจ้า รักษาอยู่ ซึ่งศีลทั้งหลาย เพื่ออันงดเว้น ซึ่งบาป.

29. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย หุงอยู่ ซึ่งข้าว เพื่ออันให้ แก่สมณะทั้งหลาย ผู้มาอยู่ จากวิหาร.

30. อันว่าท่านทั้งหลาย ไปสู่เกาะทั้งหลาย เพื่ออันแสวงหา ซึ่งทอง กับด้วยพ่อค้าทั้งหลาย.

-----------------------------------------------

เฉลยแบบฝึกหัดที่ 13

แบบฝึกหัดที่ 13

ก. จงแปลมคธเป็นไทย

1. พุทฺโธ วิหารสฺมึ สนฺนิปตนฺตานํ มนุสฺสานํ ธมฺมํ เทเสติ. อันว่าพระพุทธเจ้า แสดงอยู่ ซึ่งธรรม แก่มนุษย์ทั้งหลาย ผู้ประชุมกันอยู่ ในวิหาร.

2. อุปาสโก พุทฺธํ ปูเชตุํ จินฺเตนฺโต ปุปฺผานิ โอจินาติ. อันว่าอุบาสก คิดอยู่ เพื่ออันบูชา ซึ่งพระพุทธเจ้า เก็บอยู่ ซึ่งดอกไม้ทั้งหลาย.

3. เต ปตฺเต อุทเกน ปตฺตํ ปูเรนฺตา คีตํ คายนฺติ. อันว่าพวกเขาเหล่านั้น บรรจุอยู่ ซึ่งหม้อ ด้วยน้ำ ขับร้องอยู่ ซึ่งเพลง.

4. ตุมฺเห อรญฺเญ วสนฺเต มิเค ปีเฬตฺวา อสปฺปุริสา โหถ. อันว่าท่านทั้งหลาย เบียดเบียนแล้ว ซึ่งกวางทั้งหลาย ผู้อยู่อยู่ ในป่า เป็นคนไม่ดี เป็นอยู่.

5. มยํ อาปณํ คนฺตวา วาณิเชหิ สทฺธึ กเถตฺวา ธญฺญํ วิกฺกิณาม. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย ไปแล้ว สู่ตลาด กล่าวแล้ว กับด้วยพ่อค้าทั้งหลาย ซื้ออยู่ ซึ่งข้าวโพด.

6. ตฺวํ อุฑฺเฑนฺตํ สุกํ ทิสฺวา คณฺหิตุํ อิจฺฉสิ. อันว่าท่าน เห็นแล้ว ซี่งนกแก้ว ปรารถนาอยู่ เพื่ออันจับ.

7. กุมาโร ปพฺพตมฺหา อุเทนฺตํ จนฺทํ ปสฺสิตุํ ฆรมฺหา ธาวติ. อันว่ากุมาร วิ่งอยู่ จากเรือน เพื่ออันเห็น ซึ่งดวงจันทร์ อันขี้นอยู่ จากภูเขา.

8. อหํ กสฺสเกหิ สห เขตฺตสฺมึ รกฺเข โรเปมิ. อันว่าข้าพเจ้า ปลูกอยู่ ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย ในนา กับด้วยชาวนาทั้งหลาย.

9. มยํ อมจฺเจหิ สห มนฺเตนฺตา ปาสาทสฺมึ อาสเนสุ นิสีทาม. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย ปรึกษาอยู่ กับด้วยอำมาตย์ทั้งหลาย นั่งอยู่ บนอาสนะทั้งหลาย ในปราสาท.

10. ตุมฺเห ตถาคตสฺส สาวเก นิมนฺเตตฺวา ทานํ เทถ. อันว่าท่านทั้งหลาย นิมนต์แล้ว ซึ่งสาวกทั้งหลาย ของพระตถาคต ให้อยู่ ซึ่งทาน.

11. อุปาสกา วิหารํ คนฺตวา ทีเป ชาเลตฺวา ธมฺมํ โสตุํ นิสีทนฺติ. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ไปแล้ว สู่วิหาร จุดแล้ว ซึ่งประทีป  นั่งอยู่ เพื่ออันฟัง ซึ่งธรรม.

12. ลุทฺทโก สีสํ ทุสฺเสน ฉาเทตฺวา นิสีทิตฺวา สกุเณ มาเรตุํ อุสฺสหติ. อันว่านายพราน คลุมแล้ว ซึ่งศีรษะ ด้วยผ้า นั่งแล้ว พยายามอยู่ เพื่ออันฆ่า ซึ่งนกทั้งหลาย.

13. โส วเน อาหิณฺฑนฺเต โคเณ คามํ อาเนตฺวา วาณิชานํ วิกฺกิณาติ. อันว่าเขา นำมาแล้ว ซึ่งโคทั้งหลาย ผู้เร่รอนอยู่ ในป่า สู่หมู่บ้าน ขายอยู่ แก่พ่อค้าทั้งหลาย.

14. ตฺวํ อาปเณหิ ภณฺฑานิ กิณิตฺวา สกเฏน อาเนตฺวา เคเห ฐเปสิ. อันว่าท่าน ซื้อแล้ว ซึ่งสินค้าทั้งหลาย จากตลาดทั้งหลาย นำมาแล้ว ด้วยเกวียน วางไว้อยู่ ในเรือน.

15. ตุมฺเห กกเจหิ รุกฺเข ฉินฺทิตฺวา ปพฺพตมฺหา ปาเตถ. อันว่าท่านทั้งหลาย ตัดแล้ว ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย ขนอยู่ จากภูเขา.

16. ภูปาลา ธมฺเมน มนุสฺเส ปาเลนฺตา อกุสลํ ปริวชฺเชนฺติ. อันว่ากษัตริย์ทั้งหลาย ปกครองอยู่ ซึ่งมนุษย์ทั้งหลาย โยธรรม เว้นอยู่ ซื่งอกุศล.

17. อหํ สจฺจํ ญาตุํ อิจฺฉนฺโต สมเณหิ ปญฺเห ปุจฺฉามิ. อันว่าข้าพเจ้า ปรารถนาอยู่ เพื่ออันรู้ ซึ่งความจริง ถามอยู่ ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากสมณะทั้งหลาย.

18. สปฺปุริสา ทานํ ทตฺวา สีลานิ รกฺขนฺตา สคฺคโลกํ ปาปุณนฺติ. อันว่าคนดีทั้งหลาย ให้แล้ว ซึ่งทาน ย่อมถีง ซึ่งสวรรคโลก.

19. กสฺสโก ธญฺญํ มินนฺโต อาปณํ เนตฺวา ธญฺญํ วิกฺกิณิตุํ จินฺเตติ. อันว่าชาวนา ตวงอยู่ ซึ่งข้าวโพด นำมาแล้ว สู่ตลาด คิดอยู่ อันขาย ซึ่งข้าวโพด.

20. อหํ ปตฺเตน ปานียํ ปิวนฺโต ทฺวารสฺมึ ฐตฺวา มคฺคํ โอโลเกมิ. อันว่าข้าพเจ้า ดื่มอยู่ ซึ่งน้ำดื่ม ด้วยถ้วย ยืนอยู่แล้ว ที่ประตู มองดูอยู่ ซึ่งหนทาง.

21. โส อาปณมฺหา ขีรํ กิณิตุํ ปุตฺตํ ปหิณาติ. อันว่าเขา ส่งไปอยู่ ซึ่งบุตร เพื่ออันซื้อ ซึ่งน้ำนม จากตลาด.

22. มยํ ธมฺมํ อุคฺคณฺหิตุํ อุสฺสหนฺตา ปณฺฑิเตน สห มนฺเตม. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย พยายามอยู่ เพื่ออันเรียน ซึ่งธรรม ปรึกษาอยู่ กับด้วยบัณฑิต.

23. ตุมฺเห โจเรหิ สทฺธึ เคเห ภินฺทิตฺวา มนุสฺเส ปีเฬนฺตา อสปฺปุริสา โหถ. อันว่าท่านทั้งหลาย ทำลายแล้ว ซึ่งเรือนทั้งหลาย กับด้วยโจรทั้งหลาย เบียดเบียนอยู่ ซึ่งมนุษย์ทั้งหลาย เป็นคนไม่ดี เป็นอยู่.

24. อหํ สุวณฺณํ ปริเยสมาเน ทีปมฺหา อาคจฺฉนฺเต วาณิเช ชานามิ. อันว่าข้าพเจ้า รู้อยู่ ซึ่งพ่อค้าทั้งหลาย ผู้แสวงหาอยู่ ซึ่งทอง ผู้มาอยู่ จากเกาะ.

25. อหํ อาจริโย โหมิ, ตฺวํ เวชฺโช โหสิ. อันว่าข้าพเจ้า เป็นอาจารย์ เป็นอยู่, อันว่าท่าน เป็นหมอ เป็นอยู่.

26. ตฺวํ อสปฺปุริโส หุตฺวา พุทฺธสฺส ธมฺมํ สุตฺวา สปฺปุริสํ ภวิตุํ อุสฺสหสิ. อันว่าท่าน เป็นคนไม่ดี เป็นแล้ว ฟังแล้ว ซึ่งธรรม ของพระพุทธเจ้า พยายามอยู่ เพื่ออันเป็น ซึ่งคนดี.

27. อหํ ปณฺฑิเตหิ สทฺธึ มนฺเตนฺโต ธมฺเมน ทีปํ ปาเลนฺโต ภูปาโล อสฺมิ. อันว่าข้าพเจ้า ปรึกษาอยู่ กับด้วยบัณฑิตทั้งหลาย คุ้มครองอยู่ ซึ่งเกาะ เป็นกษัตริย์ เป็นอยู่.

28. โจรา วราเห มาเรนฺตา กสฺสเก ปีเฬนฺตา ปาปกมฺมานิ กโรนฺติ. อันว่าโจรทั้งหลาย ฆ่าแล้ว ซึ่งหมูทั้งหลาย เบียดเบียนอยู่ ซึ่งชาวนาทั้งหลาย กระทำอยู่ ซึ่งบาปกรรมทั้งหลาย.

29. มนุสฺสา สีลานิ รกฺขนฺตา ปุญฺญกมฺมานิ กโรนฺตา สคฺคํ ปปฺโปตุํ อากงฺขนฺติ. อันว่ามนุษย์ทั้งหลาย รักษาอยู่ ซึ่งศีลทั้งหลาย กระทำอยู่ ซึ่งบุญกรรมทั้งหลาย หวังอยู่ เพื่ออันถึง ซึ่งสวรรค์.

30. นรา อกุสลํ ปหาย ปาปํ ปริวชฺเชตฺวา วิหรนฺตา สปฺปุริสา ภวนฺติ. อันว่าชนทั้งหลาย ละแล้ว ซึ่งอกุศล เว้นแล้ว ซึ่งบาป อยู่อยู่  เป็นคนดี เป็นอยู่.

9. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าท่าน เก็บแล้ว ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย ส่งไปอยู่ สู่ตลาด. ตฺวํ ผลานิ โอจินิตฺวา อาปาณํ ปหิณาสิ.

2. อันว่าข้าพเจ้า ฟังแล้ว ซึ่งธรรม ของพระพุทธเจ้า ย่อมยินดี. อหํ พุทฺธสฺส ธมฺมํ สุตฺวา โรเจมิ.

3. อันว่าข้าพเจ้า คิดอยู่ เพื่ออันเก็บ ซึ่งข้าวโพด ไปอยู่ สู่นา กับด้วยชาวนา. อหํ ธญฺญํ โอจินิตุํ จินฺเตนฺโต กสฺสเกน สห เขตฺตํ คจฺฉามิ.

4. อันว่าท่านทั้งหลาย ขับร้องอยู่ ซึ่งเพลงทั้งหลาย มองดูอยู่ ซึ่งนกทั้งหลาย ผู้บินอยู่. ตุมฺเห คีตานิ คายนฺตา อุฑฺเฑนฺเต สกุเณ โอโลเกถ.

5. อันว่าข้าพเจ้า แนะนำอยู่ ซึ่งคนไม่ดีทั้งหลาย ผู้เบียดเบียนอยู่ ซึ่งชาวนาทั้งหลาย ในหมู่บ้าน. อหํ คาเม กสฺสเก ปีเฬนฺเต อสปฺปุริเส โอวทามิ.

6. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย ขุดอยู่ ซึ่งหลุมทั้งหลาย เพื่ออันปลูก ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย ในอุทยาน. มยํ อุยฺยาเน รุกฺเข โรเปตุํ อาวาเฏ ขณาม.

7. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย รู้อยู่ ซึ่งบุรุษ ผู้จุดอยู่ ซึ่งประทีปทั้งหลาย ในวิหาร. มยํ วิหาเร ปทีปานิ ชาเลนฺตํ ปุริสํ ชานาม.

8. อันว่าท่านทั้งหลาย ข้ามอยู่ ซึ่งทะเล กับด้วยนายเรือทั้งหลาย เพื่ออันถึง ซึ่งเกาะ. ตุมฺเห ทีปํ ปาปุณิตุํ นาวิเกหิ สทฺธึ สมุทฺทํ ตเรม.

9. อันว่ากษัตริย์ ปกครองอยู่ ซึ่งเกาะ ชนะอยู่. ภูปาโล ทีปํ ปาเลนฺโต ชินาติ.

10. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย เริ่มอยู่ เพื่ออันเรียน ซึ่งธรรม จากสมณะทั้งหลาย ผู้อยู่อยู่ ในหมู่บ้าน. มยํ คาเม วสนฺเตหิ สมเณหิ  ธมฺมํ อุคฺคหิตุํ อารภาม.

11. อันว่าบัณฑิต ไปอยู่ จากเมือง เพื่ออันแสวงหาอยู่ ซึ่งความจริง. ปณฺฑิโต สจฺจํ ปริเยสิตุํ นครสฺมา คจฺฉติ.

12. อันว่าทารก หลีกเลี่ยงอยู่ ซึ่งสุนัข ผู้นอนอยู่ วิ่งไปอยู่ สู่บ้าน. ทารโก สยนฺตํ สุนขํ ปริวชฺเชนฺโต คามํ ธาวติ.

13. อันว่าบัณฑิตทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันเกิด ในสวรรค์ กลัวอยู่ ซึ่งการทำบาป. ปณฺฑิตา สคฺเค ชาตุํ  อิจฺฉนฺตา ปาปกมฺมํ ภายนฺติ.

14. อันว่าคนไม่ดีทั้งหลาย เคลื่อนแล้ว จากมนุษย์โลก เกิดอยู่ ในนรก. อสปฺปุริสา มนุสฺสโลกสฺมา จวิตฺวา นิรเย อุปฺปชฺชนฺติ.

15. อันว่ากษัตริย์ นิมนต์แล้ว ซึ่งดาบส จากภูเขา ให้อยู่ ซึ่งจีวร. ภูปาโล ปพฺพตสฺมา ตาปสํ นิมนฺเตตฺวา จีวรํ ททติ.

16. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย เป็นสมณะ เพื่ออันเข้าใจ ความจริง. อุปาสกา สจฺจํ อธิคนฺตุํ สมณา โหนฺติ.

17. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ประชุมอยู่ ในวิหาร เพื่ออันฟัง ซึ่งธรรม ของพระพุทธเจ้า จากสมณะ. อุปาสกา สมณสฺมา พุทฺธสฺส ธมฺมํ โสตุํ วิหาเร สนฺนิปตนฺติ.

18. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย เห็นอยู่ ด้วยตาทั้งหลาย, ฟังอยู่ ด้วยหูทั้งหลาย, ถูกต้องอยู่ ด้วยกาย. มยํ นยเนหิ ปสฺสาม, โสเตหิ สุณาม, กาเยน ผุสาม.

19. อันว่าข้าพเจ้า เป็นกษัตริย์ ปกครองอยู่ ซึ่งเกาะ. อหํ ภูปาโล หุตฺวา ทีปํ ปาเลมิ.

20. อันว่าท่านทั้งหลาย เป็นคนไม่ดี ผู้ปรึกษาอยู่ กับด้วยโจรทั้งหลาย. ตุมฺเห อสปฺปุริสา หุตฺวา โจเรหิ สทฺธึ มนฺเตถ.

21. อันว่าคนดีทั้งหลาย ปรารถนา เพื่ออันคุ้มครอง ซึ่งโลก เริ่มอยู่ เพื่ออันปลูก ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย. สปฺปุริสา โลกํ รกฺขิตุํ อิจฺฉนฺตา รุกฺเข โรเปตุํ อารภนฺติ.

22. อันว่าโจร ฟังอยู่ ซึ่งธรรม ปรารถนาอยู่ เพื่ออันเว้น ซึ่งบาป. โจโร ธมฺมํ สุณนฺโต บาปํ ปริวชฺชิตุํ อิจฺฉติ.

23. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย เก็บอยู่ ซึ่งสื้อผ้าทั้งหลาย ในตลาด เพื่ออันขาย แก่ชาวนาทั้งหลาย ผู้มาอยู่ จากหมู่บ้านทั้งหลาย. วาณิชา คามสฺมา อาคจฺฉนฺตานํ กสฺสกานํ วิกิณิตุํ อาปาเณ วตฺถานิ โอจินนฺติ.

24. อันว่าคนป่วย เป็นทูต ของเทวดาทั้งหลาย ในมนุษย์โลก. คิลาโน โลเก เทวานํ ทูโต โหติ.

25. อันว่าคนดีทั้งหลาย สอนอยู่ ซึ่งคนไม่ดีทั้งหลาย ในโลก.  สปฺปุริสา โลเก อสปฺปุริเส อนุสาสนฺติ.

26. อันว่าหมอ เก็บแล้ว ซึ่งดอกบัวทั้งหลาย จากน้ำ ไปอยู่ สู่วิหาร เพื่ออันฟัง ซึ่งธรรม. เวชฺโช อุทกสฺมา ปทุมานิ โอจินิตฺวา  ธมฺมํ โสตุํ วิหารํ คจฺฉติ.

27. อันว่าโจร เห็นแล้ว ซึ่งพระพุทธเจ้า ยินดีแล้ว ทิ้งอยู่ ซึ่งลูกศรทั้งหลาย. โจโร พุทฺธํ ทิสฺวา โรจิตฺวา สเร ฉฑฺเฑติ.

28. อันว่าข้าพเจ้า รักษาอยู่ ซึ่งศีลทั้งหลาย เพื่ออันงดเว้น ซึ่งบาป. อหํ ปาปํ ปริวชฺเชตุํ สีสานิ รกฺขามิ.

29. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย หุงอยู่ ซึ่งข้าว เพื่ออันให้ แก่สมณะทั้งหลาย ผู้มาอยู่ จากวิหาร. มยํ วิหารสฺมา คจฺฉนฺตานํ สมณานํ ทาตุํ ภตฺตํ ปจาม.

30. อันว่าท่านทั้งหลาย ไปอยู่ สู่เกาะทั้งหลาย เพื่ออันแสวงหา ซึ่งทอง กับด้วยพ่อค้าทั้งหลาย. ตุมฺเห วาณิเชหิ สทฺธึ สุวณฺณํ ปริเยสิตุํ ทีปํ คจฺฉถ.

-------------------------------------------------------