บทที่ 4 จตุตถีวิภัตติ เรียนบาลีแบบเร่งรัด

 

บทที่ 4 จตุตถีวิภัตติ

คำศัพท์

1.นามศัพท์ อ การันต์ ปุงลิงค์

ตาปส  = ดาบส

อาจริย = อาจารย์

เวชช = หมอ

สีห =ราชสีห์

ลุทฺทก = นายพราน

อช = แพะ

วานร, มกฺกฏ =ลิง

ลาภ = ลาภ

มญฺจ = เตียง

กุทฺทาล = จอบ

กริยาศัพท์                     

โรทติ =  ร้องไห้อยู่

หสติ= หัวเราะอยู่

ลภติ = ได้อยู่

ปวิสติ = เข้าไปอยู่

ททาติ = ให้อยู่

อาททาติ = นำไปอยู่

กีฬติ = เล่นอยู่

นหายติ = อาบอยู่

อากฑฺฒติ = ฉุดมาอยู่

ปชหติ = ละทิ้งอยู่          

2. การแจกรูปนามศัพท์ อ.การันต์ ปุงลิงค์ (ต่อ)

จตุตถีวิภัตติ แจกรูปเป็น อาย/อสฺส นำไว้ข้างท้ายศัพท์ ในกรณีที่เป็น เอกวจนะ แปลว่า แก่, เพื่อ, ต่อ

จตุตตถีวิภัตติ แจกรูปเป็น อานํ ในกรณีที่เป็น พหุวจนะ แปลว่า แก่, เพื่อ, ต่อ...ทั้งหลาย

เอกพจน์

1. นร +อาย/อสฺส =นราย / นรสฺส (จาก นร ศัพท์ แปลว่า แก่คน)

2. มาตุล +อาย /อสฺส มาตุลาย / มาตุลสฺส (มาจาก มาตุล แปลว่า แก่ลุง)

3. กสฺสก + อาย /อสฺส = กสฺสกาย/ กสฺสกสฺส (มาจาก กสฺสสก แปลว่า แก่ชาวนา)

พหุวจนะ

1. นร + อานํ = นรานํ (มาจาก นร ศัพท์ แปลว่า แก่คนทั้งหลาย)

2. มาตุล + อานํ = มาตุลานํ (มาจาก มาตุล แปลว่า แก่ลุงทั้งหลาย)

3. กสฺสก +อานํ =กสฺสกานํ (มาจาก กสฺสก แปลว่า แก่ชาวนาทั้งหลาย)

3. ตัวอย่างการสร้างประโยค

เอกวจนะ

1. ธีวโร นราย มจฺฉํ อาหรติ. แปลว่า อันว่าคนจับปลา นำมาอยู่ ซึ่งปลา แก่คน.

2. ปุตฺโต มาตุลสฺส โอทนํ ททาติ. แปลว่า อันว่าบุตร ให้อยู่ ซึ่งข้าวสุก แก่ลุง.

3. วาณิโช กสฺสกสฺส อชํ ททาติ.  แปลว่า อันว่าพ่อค้า ให้อยู่ ซึ่งแพะ  แก่ชาวนา.

พหูพจน์

1. ธีวรา นรานํ มจฺเฉ อาหรนฺติ. แปลว่า อันว่าคนจับปลาทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งปลาทั้งหลาย แก่ชนทั้งหลาย.

2. ปุตฺตา มาตุลานํ โอทนํ ททนฺติ. แปลว่า อันว่าบุตรทั้งหลาย ให้อยู่ ซึ่งข้าวสุก แก่ลุงทั้งหลาย.

3. วาณิชา กสฺสกานํ อเช ททนฺติ. แปลว่า อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย ให้อยู่ ซึ่งแพะทั้งหลาย แก่ชาวนาทั้งหลาย.

แบบฝึกหัดบทที่ 4

จงแปลมคธเป็นไทย

1. วาณิโช รชกสฺส สาฏกํ ททาติ.

2. เวชฺโช อาจริยสฺส ทีปํ อาหรติ.

3. มิคา ปาสาณมฺหา ปพฺพตํ ธาวนฺติ.

4. มนุสฺสา พุทฺเธหิ ธมฺมํ ลภนฺติ.

5. ปุริโส เวชฺชาย สกฏํ อากฑฺฒติ.

6. ทารโก หตฺเถน ยาจกสฺส ภตฺตํ อาหรติ.

7. ยาจโก อาจริยาย อาวาฏํ ขณติ.

8. รชโก อมจฺจานํ สาฏเก ททาติ.

9. พฺราหฺมโณ สาวกานํ มญฺเจ อาหรติ.

10. วานโร รุกฺขมฺหา ปตติ, กุกฺกุโร วานรํ ทสติ.

11. ธีวรา ปิฏเกหิ อมจฺจานํ มจฺเฉ อาหรนฺติ.

12. กสฺสโก วาณิชาย รุกฺขํ ฉินฺทติ.

13. โจโร กุทฺทาเลน อาจริยาย อาวาฏํ ขณติ.

14. เวชฺโช ปุตฺตานํ ภตฺตํ ปจติ.

15. ตาปโส ลุทฺทเกน สทฺธึ ภาสติ.

16. ลุทฺทโก ตาปสฺส ทีปํ ททาติ.

17. สีหา มิเค หนนฺติ.

18. มกฺกโฏ ปตฺเตน สห รุกฺขํ อารุหติ.

19. สมณา อุปาสเกหิ โอทนํ ลภนฺติ.

20. ทารกา โรทนฺติ, กุมาโร หสติ, มาตุโล กุมารํ ปหรติ.

21. วานรา ปพฺพตมฺหา โอรุหนฺติ, รุกฺเข อารุหนฺติ.

22. โจรา รถํ ปวิสนฺติ, อมจฺโจ รถํ ปชหติ.

23. อาจริโย ทารกาย รุกฺขมฺหา สุกํ อาหรติ.

24. ลุทฺทโก ปพฺพตสฺมา อชํ อากฑฺฒติ.

25. ตาปโส ปพฺพตสฺมา สีหํ ปสฺสติ.

26. วาณิชา กสฺสเกหิ ลาภํ ลภนฺติ.

27. ลุทฺทโก วาณิชานํ วราเห หนติ.

28. ตาปโส อาจริยมฺหา ปญฺเห ปุจฺฉติ.

29. ปุตฺโต มญฺจมฺหา ปตติ.

30. กุมารา สหายเกหิ สทฺธึ นหายนฺติ.

5. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งม้าทั้งหลาย แก่อมาตย์ทั้งหลาย

2. อันว่านายพราน ฆ่าอยู่ ซึ่งแพะ แก่พ่อค้า.

3. อันว่าคน ตัดอยู่ ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย ด้วยเลื่อย แก่ชาวนา.

4. อันว่ากวาง วิ่งไปอยู่ จากราชสีห์.

5. อันว่ากษัตริย์ ไหว้อยู่ ซึ่งพระพุทธเจ้า กับด้วยอุบาสกทั้งหลาย.

6. อันว่าโจรทั้งหลาย วิ่งไปอยู่ จากหมู่บ้านทั้งหลาย สู่ภูเขาทั้งหลาย.

7. อันว่าคนซักผ้า ซักอยู่ ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย แก่กษัตริย์.

8. อันว่าคนจับปลา นำมาอยู่ ซึ่งปลา ในตระกร้า แก่ชาวนาทั้งหลาย.

9. อันว่าอาจารย์ เข้าอยู่ สู่วิหาร, เห็นอยู่ ซึ่งสมณะทั้งหลาย.

10. อันว่างู กัดอยู่ ซึ่งลิง.

11. อันว่าเด็กทั้งหลาย ลากอยู่ ซึ่งเตียง แก่พราหมณ์.

12. อันว่าโจรทั้งหลาย เข้าไปอยู่ สู่ปราสาท กับด้วยคนทั้งหลาย.

13. อันว่าชาวนาทั้งหลาย ได้อยู่ ซึ่งปลาทั้งหลาย จากคนจับปลาทั้งหลาย.

14. อันว่าหมูทั้งหลาย ไปอยู่ จากเกาะ สู่ภูเขา.

15. อันว่ากษัตริย์ ละทิ้งอยู่ ซึ่งปราสาท, อันว่าบุตร เข้าไปอยู่ สู่วิหาร.

16. อันว่าราชสีห์ นอนอยู่, อันว่าลิงทั้งหลาย เล่นอยู่.

17. อันว่าอาจารย์ คุ้มครองอยู่ ซึ่งบุตรทั้งหลาย จากสุนัข.

18. อันว่านายพรานทั้งหลาย ยิงอยู่ ซึ่งกวาง ด้วยลูกศรทั้งหลาย แก่อมาตย์ทั้งหลาย.

19. อันว่าทารกทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ ซึ่งข้าวสุก จากลุง.

20. อันว่าหมอ ให้อยู่ ซึ่งเสื้อผ้า แก่ดาบส.

21. อันว่าพ่อค้า นำมาอยู่ ซึ่งแพะ ด้วยรถ แก่อาจารย์.

22. อันว่าบุตรทั้งหลาย เห็นอยู่ ซึ่งดวงจันทร์ จากภูเขา.

23. อันว่าบัณฑิตทั้งหลาย ได้อยู่ ซึ่งลาภ จากธรรมะ.

24. อันว่าลิงทั้งหลาย ละทิ้งอยู่ ซึ่งหมู่บ้าน.

25. อันว่าบุตร นำมาอยู่ ซึ่งนกแก้ว จากภูเขา แก่เพื่อน.

26. อันว่าหมอทั้งหลาย เข้าไปอยู่ สู่วิหาร.

27. อันว่าสุนัขจิ้งจอก วิ่งไปอยู่ จากหมู่บ้าน สู่ภูเขา ตามหนทาง.

28. อันว่าเกวียน ตกอยู่ จากหนทาง, ทารก ร้องไห้อยู่.

29. อันว่าอมาตย์ทั้งหลาย ขึ้นอยู่ สู่บันได, อันว่าหมอ ลงอยู่ จากบันได.

30. อันว่าบัณฑิตทั้งหลาย ถามอยู่ ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากพระพุทธเจ้า.

--------------------------------------

เฉลยแบบฝึกหัดบทที่ 4

ก.จงแปลมคธเป็นไทย

1. วาณิโช รชกสฺส สาฏกํ ททาติ. อันว่าพ่อค้า ให้อยู่ ซึ่งเสื้อผ้า แก่คนซักผ้า.

2. เวชฺโช อาจริยสฺส ทีปํ อาหรติ. อันว่าหมอ นามาอยู่ ซึ่งประทีป แก่อาจารย์.

3. มิคา ปาสาณมฺหา ปพฺพตํ ธาวนฺติ. อันว่ากวางทั้งหลาย วิ่งอยู่ สู่ภูเขา จากหิน.

4. มนุสฺสา พุทฺเธหิ ธมฺมํ ลภนฺติ. อันว่ามนุษย์ทั้งหลาย ได้อยู่ ซึ่งธรรม จากพระพุทธเจ้าจั้งหลาย.

5. ปุริโส เวชฺชาย สกฏํ อากฑฺฒติ. อันว่าผู้ชาย ดึงอยู่ ซึ่งเกวียน แก่หมอ.

6. ทารโก หตฺเถน ยาจกสฺส ภตฺตํ อาหรติ. อันว่าทารก นำมาอยู่ ซึ่งภัตร แก่ขอทาน ด้วยมือ.

7. ยาจโก อาจริยาย อาวาฏํ ขณติ.  อันว่าขอทาน ขุดอยู่ ซึ่งหลุม แก่อาจารย์.

8. รชโก อมจฺจานํ สาฏเก ททาติ. อันว่าคนซักผ้า ให้อยู่ ซึ่งผ้าทั้งหลาย แก่อำมาตย์ทั้งหลาย.

9. พฺราหฺมโณ สาวกานํ มญฺเจ อาหรติ. อันว่าพราหมณ์ นำมาอยู่ ซึ่งเตียงทั้งหลาย แก่สาวกทั้งหลาย.

10. วานโร รุกฺขมฺหา ปตติ, กุกฺกุโร วานรํ ทสติ. อันว่าลิงทั้งหลาย ตกอยู่ จากต้นไม้, อันว่าสุนัข กัดอยู่ ซึ่งลิง.

11. ธีวรา ปิฏเกหิ อมจฺจานํ มจฺเฉ อาหรนฺติ. อันว่าคนจับปลา นำมาอยู่ ซึ่งปลาทั้งหลาย แก่อำมาตย์ทั้งหลาย ด้วยตระกร้าทั้งหลาย.

12. กสฺสโก วาณิชาย รุกฺขํ ฉินฺทติ. อันว่าชาวนา ตัดอยู่ ซึ่งต้นไม้ แก่พ่อค้า.

13. โจโร กุทฺทาเลน อาจริยาย อาวาฏํ ขณติ. อันว่าโจร ขุดอยู่ ซึ่งหลุม แก่อาจารย์ ด้วยจอบ.

14. เวชฺโช ปุตฺตานํ ภตฺตํ ปจติ. อันว่าหมอ หุงอยู่ ซึ่งภัตร แก่บุตรทั้งหลาย.

15. ตาปโส ลุทฺทเกน สทฺธึ ภาสติ. อันว่าดาบส กล่าวอยู่ กับด้วยนายพราน.

16. ลุทฺทโก ตาปสฺส ทีปํ ททาติ. อันว่านายพราน ให้อยู่ ซึ่งประทีบ แก่ดาบส.

17. สีหา มิเค หนนฺติ. อันว่าราชสีห์ทั้งหลาย ฆ่าอยู่ ซึ่งกวางทั้งหลาย.

18. มกฺกโฏ ปตฺเตน สห รุกฺขํ อารุหติ. อันว่าลิง ขึ้นอยู่ สู่ต้นไม้ กับด้วยบุตร.

19. สมณา อุปาสเกหิ โอทนํ ลภนฺติ. สมณะทั้งหลาย ได้อยู่ ซึ่งข้าวสุก จากอุบาสกทั้งหลาย.

20. ทารกา โรทนฺติ, กุมาโร หสติ, มาตุโล กุมารํ ปหรติ. อันว่าทารกทั้งหลาย ร้องไห้อยู่, เด็กหัวเราะอยู่, อันว่าลุง ตีอยู่ ซึ่งเด็ก.

21. วานรา ปพฺพตมฺหา โอรุหนฺติ, รุกฺเข อารุหนฺติ. อันว่า ลิงทั้งหลาย ลงอยู่ จากภูเขา, ขึ้นอยู่ สู่ต้นไม้ทั้งหลาย.

22. โจรา รถํ ปวิสนฺติ,อมจฺโจ รถํ ปชหติ. อันว่าโจรทั้งหลาย เข้าไปอยู่ สู่รถ, อันว่าอำมาตย์ ละทิ้งอยู่ ซึ่งรถ.

23. อาจริโย ทารกาย รุกฺขมฺหา สุกํ อาหรติ. อันว่าอาจารย์ นำมาอยู่ ซึ่งนกแก้ว จากต้นไม้ แก่ทารก.

24. ลุทฺทโก ปพฺพตสฺมา อชํ อากฑฺฒติ. อันว่านายพราน ดึงอยู่ ซึ่งแพะ จากภูเขา.

25. ตาปโส ปพฺพตสฺมา สีหํ ปสฺสติ. อันว่าดาบส เห็นอยู่ ซึ่งราชสีห์ จากภูเขา.

26. วาณิชา กสฺสเกหิ ลาภํ ลภนฺติ. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย ได้อยู่ ซึ่งลาภ จากชาวนาทั้งหลาย.

27. ลุทฺทโก วาณิชานํ วราเห หนติ. อันว่านายพราน ฆ่าอยู่ ซึ่งหมูทั้งหลาย แก่พ่อค้าทั้งหลาย.

28. ตาปโส อาจริยมฺหา ปญฺเห ปุจฺฉติ. อันว่าดาบส ถามอยู่ ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากอาจารย์.

29. ปุตฺโต มญฺจมฺหา ปตติ. อันว่าบุตร ตกอยู่ จากเตียง.

30. กุมารา สหายเกหิ สทฺธึ นหายนฺติ. อันว่าเด็กทั้งหลาย อาบอยู่ กับด้วยสหายทั้งหลาย.

ข. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งม้าทั้งหลาย แก่อมาตย์ทั้งหลาย. วาณิชา อมจฺจานํ อสฺเส อาหรนฺติ.

2. อันว่านายพราน ฆ่าอยู่ ซึ่งแพะ แก่พ่อค้า. ลุทฺทโก วาณิชสฺส อชํ หนติ.

3. อันว่าคน ตัดอยู่ ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย ด้วยเลื่อย แก่ชาวนา. นโร กสฺสกสฺส กกเจน รุกเข ฉินฺทติ.

4. อันว่ากวาง วิ่งไปอยู่ จากราชสีห์. แปลว่า มิโค สีหสฺมา ธาวติ.

5. อันว่ากษัตริย์ ไหว้อยู่ ซึ่งพระพุทธเจ้า กับด้วยอุบาสกทั้งหลาย. ภูปาโล อุปาสเกหิ สห พุทฺธํ วนฺทติ.

6. อันว่าโจรทั้งหลาย วิ่งไปอยู่ จากหมู่บ้านทั้งหลาย สู่ภูเขาทั้งหลาย. โจรา คาเมหิ ปพฺพเต ธาวนฺติ.

7. อันว่าคนซักผ้า ซักอยู่ ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย แก่กษัตริย์. รชโก ภูปาลสฺส สาฏเก โธวติ.

8. อันว่าคนจับปลา นำมาอยู่ ซึ่งปลา ในตระกร้า แก่ชาวนาทั้งหลาย. ธีวโร กสฺสกานํ ปิฏเก มจฺเฉ อาหรติ.

9. อันว่าอาจารย์ เข้าอยู่ สู่วิหาร, เห็นอยู่ ซึ่งสมณะทั้งหลาย. แปลว่า อาจริโย วิหารํ ปวิสติ, สมเณ ปสฺสติ.

10. อันว่างู กัดอยู่ ซึ่งลิง. สปฺโป วานรํ ทสติ.

11. อันว่าเด็กทั้งหลาย ลากอยู่ ซึ่งเตียง แก่พราหมณ์. ทารกา พฺราหฺมณสฺส มญฺจํ อากฑฺฒนฺติ.

12. อันว่าโจรทั้งหลาย เข้าไปอยู่ สู่ปราสาท กับด้วยคนทั้งหลาย. โจรา นเรหิ สห ปาสาทํ ปวิสนฺติ.

13. อันว่าชาวนาทั้งหลาย ได้อยู่ ซึ่งปลาทั้งหลาย จากคนจับปลาทั้งหลาย. กสฺสกา ธีวเรหิ มจฺเฉ ลภนฺติ.

14. อันว่าหมูทั้งหลาย ไปอยู่ จากเกาะ สู่ภูเขา. วราหา ทีปสฺมา ปพฺพตํ คจฺฉนฺติ.

15. อันว่ากษัตริย์ ละทิ้งอยู่ ซึ่งปราสาท, อันว่าบุตร เข้าไปอยู่ สู่วิหาร. ภูปาโล ปาสาทํ ชหติ, ปุตฺโต วิหารํ ปวิสติ.

16. อันว่าราชสีห์ นอนอยู่, อันว่าลิงทั้งหลาย เล่นอยู่. สีโห สยติ, วานรา กีฬนฺติ.

17. อันว่าอาจารย์ คุ้มครองอยู่ ซึ่งบุตรทั้งหลาย จากสุนัข. อาจริโย สุนขสฺมา ปุตฺเต รกฺขติ.

18. อันว่านายพรานทั้งหลาย ยิงอยู่ ซึ่งกวาง ด้วยลูกศรทั้งหลาย แก่อมาตย์ทั้งหลาย. ลุทฺทกา อมจฺจานํ สเรหิ มิคํ วิชฺฌนฺติ.

19. อันว่าทารกทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ ซึ่งข้าวสุก จากลุง. ทารกา มาตุลสฺมา โอทนํ อิจฺฉนฺติ.

20. อันว่าหมอ ให้อยู่ ซึ่งเสื้อผ้า แก่ดาบส.  เวชฺโช ตาปสฺส สาฏกํ ททติ.

21. อันว่าพ่อค้า นำมาอยู่ ซึ่งแพะ ด้วยรถ แก่อาจารย์. วาณิโช อาจริยสฺส รเถน อชํ อาหรติ.

22. อันว่าบุตรทั้งหลาย เห็นอยู่ ซึ่งดวงจันทร์ จากภูเขา. ปุตฺตา ปพฺพตสฺมา จนฺทํ ปสฺสนฺติ.

23. อันว่าบัณฑิตทั้งหลาย ได้อยู่ ซึ่งลาภ จากธรรมะ. ปณฺฑิตา ธมฺมสฺมา ลาภํ ลภนฺติ.

24. อันว่าลิงทั้งหลาย ละทิ้งอยู่ ซึ่งหมู่บ้าน. วานรา คามํ ปชหนฺติ.

25. อันว่าบุตร นำมาอยู่ ซึ่งนกแก้ว จากภูเขา แก่เพื่อน. ปุตฺโต สหายกสฺส ปพฺพตสฺมา สุกํ อาหรติ.

26. อันว่าหมอทั้งหลาย เข้าไปอยู่ สู่วิหาร. เวชชา วิหารํ ปวิสนฺติ.

27. อันว่าสุนัขจิ้งจอก วิ่งไปอยู่ จากหมู่บ้าน สู่ภูเขา ตามหนทาง. สิคาลา คามสฺมา มคฺเคน ปพฺพตํ ธาวนฺติ.

28. อันว่าเกวียน ตกอยู่ จากหนทาง, ทารก ร้องไห้อยู่. สกโฏ มคฺคสฺมา ปตติ, ทารโก โรทติ.

29. อันว่าอมาตย์ทั้งหลาย ขึ้นอยู่ สู่บันได, อันว่าหมอ ลงอยู่ จากบันได. อมจฺจา โสปาณํ อารุหนฺติ, เวชฺโช โสปาณสฺมา โอรุหติ.

30. อันว่าบัณฑิตทั้งหลาย ถามอยู่ ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากพระพุทธเจ้า. ปณฺฑิตา พุทธสฺมา ปญเห ปุจฉนฺติ.

---------------------------------------------------------