บทที่ 17 ประโยคอดีตกาล เรียนบาลีแบบเร่งรัด

 

บทที่ 17 ประโยคอดีตกาล

1. อดีตกาล คือ กาลที่ล่วงแล้ว  แบ่งออกเป็น 3 คือ

1) อดีตกาลล่วงแล้วไม่มีกำหนด แปลว่า ----แล้ว หมายรู้ด้วย ปโรกฺขาวิภัตติ เช่น เตนาหุ ภควา .ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสแล้ว.

2) อดีตกาลล่วงแล้วเมื่อวานนี้ แล้ว่า ---แล้ว ถ้ามี อ อยู่หน้า แปลว่า ได้---แล้ว หมายรู้ด้วย หิยัตตนีวิภัตติ เช่น ขโณ โว มา อุปจฺจคา. ขณะ อย่าได้เข้าไปล่วงแล้ว ซึ่งท่านทั้งหลาย

3) อดีตกาลล่างแล้ววันนี้ แปลว่า---แล้ว ถ้ามี อ อยู่หน้า แปลว่า ได้---แล้ว หมายรู้ด้วย อัชชัตตนีวิภัตติ  เช่น เถโร คำมํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. พระเถระ ได้เข้าไปแล้ว  สู่บ้าน เพื่ออันบิณฑบาต.

ปโรกฺขา แปลว่า...แล้ว

ปรัสสบท

บุรุษ	เอกวจนะ	พหุวจนะ
ประถมบุรุษ	อ	อุ
มัธยมบุรุษ	เอ	ตฺถ
อุตตมบุรุษ	อํ	มฺห

หิยตฺตนี

ปรัสสบท

บุรุษ	เอกวจนะ	พหุวจนะ
ประถมบุรุษ	อา	อู
มัธยมบุรุษ	โอ	ตฺถ
อุตตมบุรุษ	อํ	มฺห

อชฺชตฺตนี

ปรัสสบท

บุรุษ	เอกวจนะ	พหุวจนะ
ประถมบุรุษ	อี	อุํ
มัธยมบุรุษ	โอ	ตฺถ
อุตตมบุรุษ	อึ	มฺหา

กิริยาศัพท์  

ปจ = หุง

เอกวจนะ

ประถมบุรุษ (โส) อปจิ,ปจิ อันว่าเขา หุงแล้ว

มัธยมบุรุษ  (ตฺวํ) อปจิ, ปจิ อันว่าท่าน หุงแล้ว

อุตตมบุรุษ (อหํ) อปจึ, ปจึ อันว่าข้าพเจ้า หุงแล้ว

พหุวจนะ

ประถมบุรุษ (เต) อปจึสุ, ปจึสุ. อันว่าพวกเขา หุงแล้ว

มัธยมบุรุษ (ตุมฺเห) อปจิตฺถ, ปจิตฺถ, ปจิตฺถ. อันว่าท่านทั้งหลาย หุงแล้ว

อุตตมบุรุษ (มยํ) อปจิมฺห, ปจิมฺห. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย หุงแล้ว

ในกรณีที่มี อ อยู่ข้าหน้า ให้แปลว่า ได้....แล้ว

กริยาศัพท์ ที่ลงท้ายด้วย เอ

กริยาศัพท์ โจเร = ขโมย

เอกวจนะ

ประถมบุรุษ (โส) โจเรสิ, โจเรยิ = ขโมยแล้ว

มัธยมบุรุษ (ตวฺ) โจเรสิ. อันว่าท่าน ขโมยแล้ว

อุตตมบุรุษ (อหํ) โจเรสึ, โจรยึ. อันว่าข้าพเจ้าขโมยแล้ว

พหุวจนะ

ประถมบุรุษ (เต) โจเรสุํ โจรยึสุ .อันว่าเขาทั้งหลาย ขโมยแล้ว

มัธยมบุรุษ (ตุมฺเห) โจรยิถ. อันว่าท่านทั้งหลาย ขโมยแล้ว

อุตตมบุรุษ (มยํ) โจรยึห. อันว่าท่านทั้งหลาย ขโมยแล้ว

2. ตัวอย่างของการสร้างประโยค

เอกวจนะ

1) ภูปาโล ทีเป จริ, อจริ. อันว่ากษัตริย์ เที่ยวไปล้ว, ได้แล้วไปแล้ว

2) สมโณ ธมฺมํ เทเสสิ. อันว่าสมณะ แสดงแล้ว ซึ่งธรรม.

3) ตวํ ภณฺฑานิ วิกฺกิณิ. อันว่าท่านขายแล้ว ซึ่งสินค้าทั้งหลาย.

4) ตฺวํ ปุปฺผานิ ปูเชสิ. อันว่าท่าน บูชาแล้ว ซึ่งดอกไม้ทั้งหลาย.

5). อหํ ปพฺพตํ อารุหึ. อันว่าข้าพเจ้า ขึ้นแล้ว สู่ภูเขา.

6) อหํ ปทีปํ ชาเลตึ/ ชาลยึ.อันว่าข้าพเจ้า จุดแล้ว ซึ่งประทีป(ตะเกียง).

พหุวจนะ

1. ภูปาลา ทีเปสุ จรึสุ/ อจรึสุ. อันว่ากษัตริย์ทั้งหลาย เที่ยวไปแล้ว/ได้เที่ยวไปแล้ว ในเกาะทั้งหลาย.

2. สมณา ธมฺมํ เทเสสุํ/ เทสยึสุ อันว่าสมณะทั้งหลาย แสดงแล้ว ซึ่งธรรม. 

3. ตุมฺเห ภณฺฑานิ วิกฺกิณิตฺถ. อันว่าท่านทั้งหลาย ซื้อแล้ว ซึ่งสินค้าทั้งหลาย.

4. ตุมฺเห ปุปฺผานิ ปูชยิตฺถ. อันว่าท่านทั้งหลาย มอบ(บูชา)แล้ว ซึ่งดอกไม้

5. มยํ ปพฺพเต อารุหึห. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย ขึ้นแล้ว สู่ภูเขาทั้งหลาย.

6. มยํ ปทีเป ชาลยึห. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย จุดแล้ว ซึ่งประทีปทั้งหลาย.

แบบฝึกหัดที่ 17

3. จงแปลมคธเป็นไทย

1. กสฺสโก เขตฺตํ กสิตฺวา นหายิตุํ อุทกํ โอตริ.

2. อาจริยา อุคฺคณฺหนฺตานํ ทารกานํ ทาตุํ  กุสุมานิ อาหริยึสุ.

3. อุปาสกา อาสเนหิ อุฏฺฐหิตฺวา ธมฺมํ เทเสตุํ เคหํ อุปสงฺกมนฺตํ สมณํ วนฺทึสุ.

4. นรา นคเรสุ กมฺมานิ กตฺวา เวตเน ลภิตุํ อากงฺขมานา คาเมหิ นิกฺขมึสุ.

5. อาจริโย อาสนํ ทุสฺเสน ฉาเทตฺวา นิสีทิตุํ สมณํ นิมนฺเตสิ.

6. กุมาโร ทฺวารํ วิวริตฺวา รุกฺขมฺหา โอรุหนฺเต วานเร ปสฺสมาโน อฏฺฐาสิ.

7. ปณฺฑิโต โคเณ โจเรตฺวา อกุสลํ กโรนฺเต นเร ปกฺโกสิตฺวา โอวทิ.

8. ยาจกสฺส ปุตฺตา รุกฺเขหิ ปตนฺตานิ ผลานิ สํหริตฺวา อาปณสฺมึ วิกฺกิณึสุ.

9. กสฺสโก ธญฺญํ มินิตฺวา วาณิชสฺส วิกฺกิณิตุํ ปหิณิ.

10. อมจฺโจ ธมฺมํ อุคฺคณฺหิตฺวา สมโณ ภวิตุํ อากงฺขมาโน อาจริยํ ปริเยสมาโน พุทฺธํ อุปสงฺกมิ.

11. สเจ ตุมฺเห คามํ ปาปุเณยฺยาถ, ตุมเห มิตฺเต โอโลเกยฺยาถ.

12. มาตุโล ปณฺฑิตมฺหา ปญฺเห ปุจฺฉิตฺวา สจฺจํ ชานิตุํ อุสฺสหิ.

13. วานรา ปาสาณมฺหิ ฐตฺวา อชํ ขาทนฺตํ สีหํ ทิสฺวา ภายึสุ.

14. รุกฺขมูเล นิสีทิตฺวา คีตานิ คายนฺตานํ กุมารกานํ กาเยสุ ปณฺณานิ จ บุปฺผานิ จ ปตึสุ.

15. ตุมฺเห ธนํ สํหรมานา มา สมุทฺทํ ตริตฺวา ทีปํ คจฺฉถ.

16. อาปณสฺมึ ภณฺฑานิ วิกฺกิณณนฺตสฺส วาณิชสฺส รโถ อตฺถิ.

17. ปุริสา คีตํ คายนฺตนฺตานํ ปุตฺตานํ ทุสฺสานิ ททนฺตุ.

18. สุกรา จ สุนขา จ เขตฺเต อาวาเฏ ขณึสุ.

19. ปุริสา รุกฺขมูเล นิสีทิตฺวา ภาสมานสฺส ตาปสสฺส วจนํ สุณึสุ.

20. กสฺสกา ลุทฺทเกน สทฺธึ วเน อาหิณฺฑนฺเต ปุตฺเต อามนฺเตตฺวา อกฺโกสึสุ.

21. มา ตฺวํ สุวณฺณปตฺตํ วิกฺกิณิตฺวา ขคฺเค กิณาหิ.

22. โส ภณฺฑานิ จ เขตฺเต จ โคเณ จ ปุตฺตานํ ทตฺวา เคหํ ปหาย สมโณ ภวิตุํ จินฺเตสิ.

23. สปฺปุริสา ธมฺเมน ชีวนฺตา มิเค น มาเรสุํ.

24. อหํ โสปาณํ อารุหึ, เต โสปาณมฺหา โอรุหึสุ.

25. สหายกา อุทกํ โอตริตฺวา นหายนฺตา ปทุมานิ โอจินึสุ.

4. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าทารก รดแล้ว ซึ่งดอกบัวทั้งหลาย ด้วยน้ำด้วย บูชาแล้ว ซึ่งพระพุทธเจ้า ด้วยดอกบัวทั้งหลายเหล่านั้นด้วย.

2. อันว่าบุรุษทั้งหลาย รับแล้ว ซึ่งค่าจ้าง ไปแล้ว สู่ตลาดด้วย ซื้อแล้ว ซึ่งสินค้าทั้งหลายด้วย.

3. อันว่าชาวประมง ซื้อแล้ว ซึ่งปลาทั้งหลาย จากทะเลด้วย ขายแล้ว ซึ่งปลาทั้งหลายเหล่านั้น แก่ชาวนาทั้งหลายด้วย.

4. หากว่า อันว่าท่าน พึงไป เพื่ออันอาบ, อันว่าท่าน พึงซัก ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย ของทารกทั้งหลาย.

5. อันว่านกแก้วทั้งหลายด้วย อันว่ากาทั้งหลายด้วย บินแล้ว สู่อากาศ จากต้นไม้ทั้งหลาย.

6. อันว่าท่าน จงอย่าด่า ซึ่งเด็กทั้งหลาย ผู้เล่นอยู่ ใต้ต้นไม้ กับด้วยสุนัข.

7. อันว่าข้าพเจ้า พูดแล้ว กับด้วยบุรุษทั้งหลาย ผู้นั่งแล้ว ในอุทยาน ประชุมกันอยู่ เพื่ออันเห็น ซึ่งกษัตริย์.

8. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย เห็นแล้ว ซึ่งงู ผู้เข้ามา สู่บ้าน กลัวแล้ว.

9. อันว่าข้าพเจ้า ให้แล้ว ซึ่งน้ำดื่ม แก่บุตร ผู้บริโภคอยู่ ซึ่งภัตร กับด้วย เพื่อน.

10. อันท่าน จงอย่าทำ ซึ่งบาปด้วย, จงทำ ซึ่งบุญด้วย เพื่ออันเข้าถึง ซึ่งสวรรค์.

------------------------------------------------

เฉลยแบบฝึกหัดที่ 17

ก. จงแปลมคธเป็นไทย

1. กสฺสโก เขตฺตํ กสิตฺวา นหายิตุํ อุทกํ โอตริ. อันว่าชาวนา ไถแล้ว ซึ่งนา ลงแล้ว สู่น้ำ เพื่ออันอาบ.

2. อาจริยา อุคฺคณฺหนฺตานํ ทารกานํ ทาตุํ  กุสุมานิ อาหริยึสุ. อันว่าอาจารย์ทั้งหลาย นำมาแล้ว ซึ่งดอกไม้ทั้งหลาย เพื่ออันให้ แก่ทารกทั้งหลาย ผู้เรียนอยู่.

3. อุปาสกา อาสเนหิ อุฏฺฐหิตฺวา ธมฺมํ เทเสตุํ เคหํ อุปสงฺกมนฺตํ สมณํ วนฺทึสุ. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ลุกขึ้นแล้ว จากอาสนะทั้งหลาย ไหว้แล้ว ซึ่งสมณะ ผู้เข้าไปอยู่ สู่บ้าน เพื่ออันแสดง ซึ่งธรรม.

4. นรา นคเรสุ กมฺมานิ กตฺวา เวตเน ลภิตุํ อากงฺขมานา คาเมหิ นิกฺขมึสุ. อันว่าชนทั้งหลาย หวังอยู่ เพื่ออันทำ ซึ่งงานทั้งหลายแล้วได้ ซึ่งค่าจ้างทั้งหลาย ในเมืองทั้งหลาย  ออกไปแล้ว จากบ้านทั้งหลาย.

5. อาจริโย อาสนํ ทุสฺเสน ฉาเทตฺวา นิสีทิตุํ สมณํ นิมนฺเตสิ. อันว่าอาจารย์ ปูแล้ว ซึ่งที่นั่ง ด้วยผ้า นิมนต์แล้ว ซึ่งสมณะ เพื่ออันนั่ง.

6. กุมาโร ทฺวารํ วิวริตฺวา รุกฺขมฺหา โอรุหนฺเต วานเร ปสฺสมาโน อฏฺฐาสิ. อันว่ากุมาร เปิดแล้ว ซึ่งประตู เห็นอยู่ ซึ่งลิงทั้งหลาย ผู้ลงอยู่ จากต้นไม้ ยืนอยู่แล้ว.

7. ปณฺฑิโต โคเณ โจเรตฺวา อกุสลํ กโรนฺเต นเร ปกฺโกสิตฺวา โอวทิ. อันว่าบัณฑิต เรียกมาแล้ว ซึ่งชนทั้งหลาย ผู้ขโขมยแล้ว ซึ่งโคทั้งหลาย กระทำอยู่ ซึ่งอกุศล สั่งสอนแล้ว.

8. ยาจกสฺส ปุตฺตา รุกฺเขหิ ปตนฺตานิ ผลานิ สํหริตฺวา อาปณสฺมึ วิกฺกิณึสุ. อันว่าบุตรทั้งหลาย เก็บแล้ว ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย อันตกอยู่ จากต้นไม้ทั้งหลาย ขายแล้ว ในตลาด.

9. กสฺสโก ธญฺญํ มินิตฺวา วาณิชสฺส วิกฺกิณิตุํ ปหิณิ. อันว่าชาวนา ชั่งแล้ว ซึ่งข้าวโพด ส่งไปแล้ว เพื่ออันขาย แก่พ่อค้า.

10. อมจฺโจ ธมฺมํ อุคฺคณฺหิตฺวา สมโณ ภวิตุํ อากงฺขมาโน อาจริยํ ปริเยสมาโน พุทฺธํ อุปสงฺกมิ. อันว่าอำมาตย์ เรียนแล้ว ซึ่งธรรม หวังอยู่ เพื่ออันเป็นสมณะ แสวงหาอยู่ ซึ่งอาจารย์ เข้าไปหาแล้ว ซึ่งพระพุทธเจ้า.

11. สเจ ตุมฺเห คามํ ปาปุเณยฺยาถ, ตุมเห มิตฺเต โอโลเกยฺยาถ. หากว่า อันว่าท่านทั้งหลาย พึงถึง ซึ่งหมู่บ้าน, อันว่าท่านทั้งหลาย พึงแลดู ซึ่งมิตรทั้งหลาย.

12. มาตุโล ปณฺฑิตมฺหา ปญฺเห ปุจฺฉิตฺวา สจฺจํ ชานิตุํ อุสฺสหิ. อันว่าลุง ถามแล้ว ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากบัณฑิต พยายามแล้ว เพื่ออันรู้ ซึ่งความจริง.

13. วานรา ปาสาณมฺหิ ฐตฺวา อชํ ขาทนฺตํ สีหํ ทิสฺวา ภายึสุ. อันว่าลิงทั้งหลาย ยืนแล้ว บนหิน เห็นแล้ว ซึ่งราชสีห์ ผู้กินอยู่ ซึ่งแพะ กลัวแล้ว.

14. รุกฺขมูเล นิสีทิตฺวา คีตานิ คายนฺตานํ กุมารกานํ กาเยสุ ปณฺณานิ จ บุปฺผานิ จ ปตึสุ. อันว่าใบไม้ทั้งหลายด้วย อันว่าดอกไม้ทั้งหลายด้วย ตกแล้ว บนกายทั้งหลาย ของทารกทั้งหลาย ผู้นั่งอยู่ ที่โคนค้นไม้ ขับร้องอยู่ ซึ่งเพลงทั้งหลาย.

15. ตุมฺเห ธนํ สํหรมานา มา สมุทฺทํ ตริตฺวา ทีปํ คจฺฉถ. อันว่าท่านทั้งหลาย รวบรวมอยู่ ซึ่งทรัพย์ จงอย่าข้ามแล้ว ซึ่งทะเล ไป สู่เกาะ.

16. อาปณสฺมึ ภณฺฑานิ วิกฺกิณณนฺตสฺส วาณิชสฺส รโถ อตฺถิ. อันว่ารถ ของพ่อค้าทั้งหลาย ผู้ขายอยู่ ซึ่งสินค้าทั้งหลาย ในตลาด มีอยู่.

17. ปุริสา คีตํ คายนฺตนฺตานํ ปุตฺตานํ ทุสฺสานิ ททนฺตุ. อันว่าผู้ชายทั้งหลาย จงให้ ซึ่งผ้าทั้งหลาย แก่บุตรทั้งหลาย ผู้ขับร้องอยู่ ซึ่งเพลง.

18. สุกรา จ สุนขา จ เขตฺเต อาวาเฏ ขณึสุ. อันว่าหมูทั้งหลายด้วย อันว่าสุนัขทั้งหลายด้วย ขุดแล้ว ซึ่งหลุมทั้งหลาย ในนา.

19. ปุริสา รุกฺขมูเล นิสีทิตฺวา ภาสมานสฺส ตาปสสฺส วจนํ สุณึสุ. อันว่าบุรุษทั้งหลาย ฟังแล้ว ซึ่งถ้อยคำ ของดาบส ผู้นั่งแล้ว ที่โคนไม้ กล่าวอยู่.

20. กสฺสกา ลุทฺทเกน สทฺธึ วเน อาหิณฺฑนฺเต ปุตฺเต อามนฺเตตฺวา อกฺโกสึสุ. อันว่าชาวนาทั้งหลาย เรียกมาแล้ว ซึ่งบุตรทั้งหลาย ผู้เร่ร่อนอยู่ ในป่า กับด้วยนายพราน ด่าแล้ว.

21. มา ตฺวํ สุวณฺณปตฺตํ วิกฺกิณิตฺวา ขคฺเค กิณาหิ. อันว่าท่าน อย่าขายแล้ว ซึ่งถาดทอง แล้วซื้อ ซึ่งดาบทั้งหลาย.

22. โส ภณฺฑานิ จ เขตฺเต จ โคเณ จ ปุตฺตานํ ทตฺวา เคหํ ปหาย สมโณ ภวิตุํ จินฺเตสิ. อันว่าเขา คิดแล้ว เพื่ออันให้แล้ว ซึ่งสิ่งของทั้งหลายด้วย ซึ่งนาทั้งหลายด้วย ซึ่งโคทั้งหลายด้วย แก่บุตรทั้งหลาย ทิ้งแล้ว ซึ่งบ้าน เป็นสมณะ.

23. สปฺปุริสา ธมฺเมน ชีวนฺตา มิเค น มาเรสุํ. อันว่าคนดีทั้งหลาย มีชีวิตอยู่ โดยธรรม ไม่ฆ่าแล้ว ซึ่ง กวางทั้งหลาย.

24. อหํ โสปาณํ อารุหึ, เต โสปาณมฺหา โอรุหึสุ. อันว่าข้าพเจ้า ขึ้นแล้ว สู่บันได, อันว่าเขาทั้งหลาย ลงแล้ว จากบันได.

25. สหายกา อุทกํ โอตริตฺวา นหายนฺตา ปทุมานิ โอจินึสุ. อันว่าเพื่อนทั้งหลาย ลงแล้ว สู่น้ำ อาบอยู่  เก็บแล้ว ซึ่งดอกบัวทั้งหลาย.

ข. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าทารก รดแล้ว ซึ่งดอกบัวทั้งหลาย ด้วยน้ำด้วย บูชาแล้ว ซึ่งพระพุทธเจ้า ด้วยดอกบัวทั้งหลายเหล่านั้นด้วย. ทารโก อุทเกน ปทุมานิ อาสิญจิตฺวา ปทุเมหิ พุทฺธํ ปูชยิ.

2. อันว่าบุรุษทั้งหลาย รับแล้ว ซึ่งค่าจ้าง ไปแล้ว สู่ตลาดด้วย ซื้อแล้ว ซึ่งสินค้าทั้งหลายด้วย. ปุริสา เวตนํ คณฺเหตฺวา อาปณํ คนฺตวา  ภณฺฑานิ วิกฺกิณึสุ.

3. อันว่าชาวประมง ซื้อแล้ว ซึ่งปลาทั้งหลาย จากทะเลด้วย ขายแล้ว ซึ่งปลาทั้งหลายเหล่านั้น แก่ชาวนาทั้งหลายด้วย. ธีวโร สมุทฺทสฺมา มิจเฉ กิณิตฺวา กสฺสกานํ เต วิกฺกิณิ.

4. หากว่า อันว่าท่าน พึงไป เพื่ออันอาบ, อันว่าท่าน พึงซัก ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย ของทารกทั้งหลาย. สเจ ตฺวํ นหายิตุํ คจฺเฉยฺยาสิ, ตฺวํ ทารกานํ วตฺถานิ โธเวยฺยาสิ.

5. อันว่านกแก้วทั้งหลายด้วย อันว่ากาทั้งหลายด้วย บินแล้ว สู่อากาศ จากต้นไม้ทั้งหลาย. สุวา จ กากา จ รุกฺเขหิ อากาสํ อุปฺปตึสุ

6. อันว่าท่าน จงอย่าด่า ซึ่งเด็กทั้งหลาย ผู้เล่นอยู่ ใต้ต้นไม้ กับด้วยสุนัข. มา ตฺวํ สุนเขน สทฺธึ รุกฺเข กีฬนฺเต ทารเก อกฺโกสหิ.

7. อันว่าข้าพเจ้า พูดแล้ว กับด้วยบุรุษทั้งหลาย ผู้นั่งแล้ว ในอุทยาน ประชุมกันอยู่ เพื่ออันเห็น ซึ่งกษัตริย์. อหํ ภูปาลํ ปสฺสิตุํ  นิสีทิตฺวา สนฺนิปตนฺเตหิ  ปุริเสหิ สทฺธึ วทึ.

8. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย เห็นแล้ว ซึ่งงู ผู้เข้ามา สู่บ้าน กลัวแล้ว. มยํ เคหํ ปวิสนฺตํ สปฺปํ ทิสฺวา ภายิมฺห.

9. อันว่าข้าพเจ้า ให้แล้ว ซึ่งน้ำดื่ม แก่บุตร ผู้บริโภคอยู่ ซึ่งภัตร กับด้วย เพื่อน. อหํ สหาเยน สทฺธึ ภตฺตํ ภุญชนฺตสฺส ปุตฺตสฺส ปานียํ ททึ.

10. อันท่าน จงอย่าทำ ซึ่งบาปด้วย, จงทำ ซึ่งบุญด้วย เพื่ออันเข้าถึง ซึ่งสวรรค์. มา ตวํ ปาปํ กเรยฺยาสิ, ตฺวํ สคฺคํ ปาปุณิตุํ ปุญฺญํ กเรยฺยาสิ.

-------------------------------------------------