บทที่ 16 วิภัตติอาขยาต หมวดปัญจมี เรียนบาลีแบบเร่งรัด

 

บทที่ 16 วิภัตติอาขยาต หมวดปัญจมี

การใช้ วิภัตติอาขยาต หมวดปัญจมี

1.       วิภัตติอาขยาต หมวดปัญจมี แปลว่า จง....., .......เถิด.......ขอจง (ในบทนี้นำมาเฉพาะ ปรัสสบท) ที่ใช้ใน บุรุษทั้ง 3 คือ ประถมบุรุษ, มัธยมบุรุษ และอุตตมบุรุษ

2.       วิภัตติ ในฝ่ายเอกวจนะ คือ ตุ -อันตุ, หิ-ถ, มิ-ม เป็นดังต่อไปนี้

บุรุษ	เอกวจนะ	พหุวจนะ
ประถมบุรุษ	ตุ	อนฺตุ
มัธยมบุรุษ	หิ	ถ
อุตตมบุรุษ	มิ	ม

กิริยาศัพท์ : ปจ = หุง

เอกวจนะ

ประถมบุรุษ	(โส) ปจตุ	อันว่าเขา จงหุง
มัธยมบุรุษ	(ตฺวํ) ปจ, ปจาหิ	อันว่าท่าน จงหุง
อุตตมบุรุษ	(อหํ) ปจามิ	อันว่าข้าพเจ้า จงหุง

พหุวจนะ

ประถมบุรุษ	(เต) ปจนฺตุ	อันว่าเขาทั้งหลาย จงหุง
มัธยมบุรุษ	(ตุมฺเห) ปจถ	อันว่าท่านทั้งหลาย จงหุง
อุตตมบุรุษ	(มยํ) ปจาม	อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย จงหุง

-ในวิภัตตินี้ เวลาใช้กับประโยคปฏิเสธ นิยมใช้ มา

3. ตัวอย่างของการสร้างประโยค

เอกวจนะ

1. โส วาณิชานํ ภตฺตํ ปจตุ. อันว่าเขา จงหุง ซึ่งข้าว เพื่อพ่อค้าทั้งหลาย

2. ตฺวํ รเถน นครํ คจฺฉ, คจฺฉาหิ. อันว่าท่าน จงมา สู่เมือง ด้วยรถ.

3. อหํ ธมฺมํ อุคฺคณฺหามิ. อันว่าข้าพเจ้า จงเรียน ซึ่งธรรม.

พหุวจนะ

1. เต วาณิชานํ ภตฺตํ ปจนฺตุ. อันว่าเขาทั้งหลาย จงหุง ซึ่งข้าว เพื่อพ่อค้าทั้งหลาย.

2. ตุมฺเห รเถน นครํ คจฺฉถ. อันว่าท่านทั้งหลาย จงมา สู่เมือง ด้วยรถ.

3. มยํ ธมฺมํ อุคฺคณฺหาม. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย  จงเรียน ซึ่งธรรม.

ตัวอย่างการใช้ มา ในประโยคปฏิเสธ 

1. มา ตุมฺเห สจฺจํ ปริวชฺเชถ. อันว่าท่านทั้งหลาย จงอย่างดเว้น ซึ่งความจริง.

2. มา ชนา อุยฺยานมฺหิ ปุปฺผานิ โอจินนฺตุ. อันว่าชนทั้งหลาย  จงอย่าเก็บ ซึ่งดอกไม้ทั้งหลาย ในอุทยาน.

 

 

แบบฝึกหัดที่ 16

3. จงแปลมคธเป็นไทย

1. ภูปาลา ธมฺเมน ทีปํ ปาเลนฺตุ.

2. มา มนุสฺโส ภายตุ.

3. ตุมฺเห ปาปํ กโรนฺเต ปุตฺเต โอวทถ.

4. สุคโต ธมฺมํ เทเสตุ, สาวกา จ อุปาสกา จ วิหารสฺมึ นิสีทนฺติ.

5. มา เต ปุริสา ปาปกมฺมานิ กตฺวา มนุสฺสโลกมฺหา จวิตฺวา นรเก อุปฺปชฺชนฺตุ.

6. มา โจรา กสฺสกานํ โคเณ มาเรนฺตุ.

7. มา ตฺวํ สุนขํ อามสาหิ.

8. ตุมฺเห ทีเป ชาเลตฺวา วิหารสฺมึ รูปานิ โอโลเกถ.

9. ตุมฺเห อสปฺปุริเส อามนฺเตตฺวา ธมฺเมน ชีวิตุํ อนุสาสถ.

10. ปุตฺต มา ตฺวํ ปาปมิตฺเต อุปสงฺกม.

11. สเจ ตุมฺเห สจฺจํ ภาสิตุํ อุสฺสเหยฺยาถ, ตุมฺเห สปฺปุริสา ภเวยฺยาถ.

12. สเจ ตฺวํ ปาสาเณ ขิเปยฺยาสิ, กากา จ สุวา จ อากาสํ อุปฺปเตยฺยุํ.

13. มา ทารก ปานียํ ปิวิตฺวา ปตฺตํ ภินฺท.

14. มา โจรา สุวณฺณํ โจเรตฺวา คจฺฉนฺตา  สมุทฺทํ ตรนฺตุ.

15. อุปาสก ตฺวํ ปุตฺเต มา อกฺโกสาหิ, สมเณหิ สทฺธึ มนฺเตตฺวา ปุตฺเต อนุสาสาหิ.

4. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่ากษัตริย์ ปกครองอยู่ ซึ่งเกาะ จงรักษา ซึ่งประชาชนทั้งหลาย โดยธรรม.

2. อันว่าเด็กทั้งหลาย เมื่อเล่นอยู่ ในอุทยาน จงเก็บ ซึ่งใบไม้ อันหล่นมา.

3. อันว่าชาวนาทั้งหลายด้วย อันว่าพ่อค้าทั้งหลายด้วย จงประชุมกัน ในอุทยาน ของกษัตริย์.

4. อันว่าบุตรทั้งหลาย ขึ้นอยู่ สู่ภูเขา เพื่ออันเห็น ซึ่งสิงโตทั้งหลายด้วย ซึ่งกวางทั้งหลายด้วย ซึ่งนกทั้งหลายด้วย.

5. หากว่า อันว่าท่าน ปรารถนา เพื่ออันคุ้มครอง ซึ่งกวางทั้งหลาย, อันว่าท่าน จงอย่าตัดต้นไม้ ในป่า.

6. อันว่าเด็ก จงอย่าลง สู่บันได.

7. อันว่าชาวนา จงอย่าไถ ในนาทั้งหลายด้วย จงอย่าหว่าน ซึ่งพืชทั้งหลายด้วย, อันว่าเด็กจงอย่าฆ่า ซึ่งแพะทั้งหลาย.

8. อันว่านกแก้วทั้งหลาย จงบินไป เพื่ออันคาบ ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย ด้วยจะงอยปาก.

9. ดูก่อนบุตรทั้งหลาย อันว่าเจ้าทั้งหลาย จงอย่ากระทำ ซึ่งบาปทั้งหลาย, อันว่าเจ้าทั้งหลาย จงมีชีวิต โดยธรรม.

10. อันว่าสาวกทั้งหลาย ของพระพุทธเจ้า จงไป เพื่ออันได้ ซึ่งข้าวด้วย ซึ่งจีวรทั้งหลายด้วย.

11. อันว่าเด็กทั้งหลาย ออกไปอยู่ จากบ้านทั้งหลาย เพื่ออันเห็น ซึ่งดวงจันทร์ อันขึ้นอยู่ จากภูเขา.

12. ดูก่อนเด็กชายทั้งหลาย เธอทั้งหลาย จงอย่าฆ่า ซึ่งกวางทั้งหลาย ในป่า กับด้วยนายพราน.

13. อันว่าท่านทั้งหลาย วิ่งมาอยู่ สู่บ้าน นำมาอยู่ ซึ่งน้ำ เพื่อชาวนาทั้งหลาย ผู้ไถอยู่ ซึ่งนา.

14. อันว่าท่าน จงอย่าถาม ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากทูต ของกษัตริย์.

15. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย จงพยายาม เพื่ออันเว้น ซึ่งอกุศลกรรมทั้งหลายด้วย เพื่ออันทำ ซึ่งกุศลกรรมทั้งหลายด้วย.

----------------------------------------------------

เฉลยแบบฝึกหัดที่ 16

3. จงแปลมคธเป็นไทย

1. ภูปาลา ธมฺเมน ทีปํ ปาเลนฺตุ. อันว่ากษัตริย์ทั้งหลาย จงปกครอง ซึ่งเกาะ โดยธรรม.

2. มา มนุสฺโส ภายตุ. อันว่ามนุษย์ จงอย่ากลัว.

3. ตุมฺเห ปาปํ กโรนฺเต ปุตฺเต โอวทถ. อันว่าท่านทั้งหลาย จงสั่งสอน ซึ่งบุตรทั้งหลาย ผู้กระทำอยู่ ซึ่งบาป.

4. สุคโต ธมฺมํ เทเสตุ, สาวกา จ อุปาสกา จ วิหารสฺมึ นิสีทนฺติ. อันว่าพระสุคต จงแสดง ซึ่งธรรม, อันว่าสาวกทั้งหลายด้วย อันว่าอุบาสกทั้งหลายด้วย นั่งอยู่ ในวิหาร.

5. มา ปุริสา ปาปกมฺมานิ กตฺวา มนุสฺสโลกมฺหา จวิตฺวา นรเก อุปฺปชฺชนฺตุ.  อันว่าบุรุษทั้งหลาย จงอย่าทำแล้ว ซึ่งบาปกรรมทั้งหลาย เคลื่อนแล้ว จากมนุษย์โลก ไปเกิด ในนรก.

6. มา โจรา กสฺสกานํ โคเณ มาเรนฺตุ. อันว่าโจรทั้งหลาย จงอย่าฆ่า ซึ่งโคทั้งหลาย ของชาวนาทั้งหลาย.

7. มา ตฺวํ สุนขํ อามสาหิ. อันว่าท่าน จงอย่าถูกต้อง ซึ่งสุนัข.

8. ตุมฺเห ทีเป ชาเลตฺวา วิหารสฺมึ รูปานิ โอโลเกถ. อันว่าท่านทั้งหลาย จุดแล้ว ซึ่งประทีปทั้งหลาย จงแลดู ซึ่งรูปทั้งหลาย ในวิหาร.

9. ตุมฺเห อสปฺปุริเส อามนฺเตตฺวา ธมฺเมน ชีวิตุํ อนุสาสถ. อันว่าท่านทั้งหลาย เรียกมาแล้ว ซึ่งคนไม่ดีทั้งหลาย จงสั่งสอน เพื่ออันมีชีวิตอยู่ โดยธรรม.

10. ปุตฺต มา ตฺวํ ปาปมิตฺเต อุปสงฺกม. ดูก่อนบุตร อันว่าเจ้า จงอย่าเข้าไปหา ซึ่งมิตรชั่วทั้งหลาย.

11. สเจ ตุมฺเห สจฺจํ ภาสิตุํ อุสฺสเหยฺยาถ, ตุมฺเห สปฺปุริสา ภเวยฺยาถ. หากว่า อันว่าท่านทั้งหลาย พึงพยายาม เพื่ออันกล่าว ซึ่งความจริง, อันว่าท่านทั้งหลาย เป็นคนดี พึงเป็น.

12. สเจ ตฺวํ ปาสาเณ ขิเปยฺยาสิ, กากา จ สุวา จ อากาสํ อุปฺปเตยฺยุํ. หากว่า อันว่าท่าน พึงขว้าง ซึ่งหินทั้งหลาย อันว่ากาทั้งหลายด้วย อันว่านกทั้งหลายด้วย  พึงบิน สู่อากาศ.

13. มา ทารก ปานียํ ปิวิตฺวา ปตฺตํ ภินฺท. ดูก่อนทารก อันว่าเจ้า ดื่มแล้ว ซึ่งน้ำดื่ม จงอย่าทำลาย ซึ่งหม้อ.

14. มา โจรา สุวณฺณํ โจเรตฺวา คจฺฉนฺตา  สมุทฺทํ ตรนฺตุ. อันว่าโจรทั้งหลาย อย่าขโมยแล้ว ซึ่งทอง ไปอยู่ จงข้าม ซึ่งทะเล

15. อุปาสก ตวํ ปุตฺเต มา อกฺโกสาหิ, สมเณหิ สทฺธึ มนฺเตตฺวา ปุตฺเต อนุสาสาหิ. ดูก่อนอุบาสก  อันว่าท่าน จงอย่าด่า ซึ่งบุตรทั้งหลาย, อันว่าท่าน ปรึกษาแล้ว กับด้วยสมณะทั้งหลาย จงสั่งสอน ซึ่งบุตรทั้งหลาย.

4. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่ากษัตริย์ ปกครองอยู่ ซึ่งเกาะ จงรักษา ซึ่งประชาชนทั้งหลาย โดยธรรม. ภูปาโล ทีปํ ปาเลนฺโต ธมฺเมน มนุสฺเส รกฺขตุ.

2. อันว่าเด็กทั้งหลาย เล่นอยู่ ในอุทยาน จงเก็บ ซึ่งใบไม้ทั้งหลาย อันหล่นมา. ทารกา อุยฺยาเน กีฬนฺตา  ปตนฺตานิ ปณฺณานิ โอจินนฺตุ.

3. อันว่าชาวนาทั้งหลายด้วย อันว่าพ่อค้าทั้งหลายด้วย จงประชุมกัน ในอุทยาน ของกษัตริย์. กสฺสกา จ วาณิชา จ ภูปาลสฺส อุยฺยาเน สนฺนิปตนฺตุ.

4. อันว่าบุตรทั้งหลาย ขึ้นอยู่ สู่ภูเขา เพื่ออันเห็น ซึ่งสิงโตทั้งหลายด้วย ซึ่งกวางทั้งหลายด้วย ซึ่งนกทั้งหลายด้วย. ปุตฺตา สีเห จ มิเค จ สกุเณ จ ปสฺสิตุํ ปพฺพตํ อารุหนฺติ.

5. หากว่า อันว่าท่าน ปรารถนา เพื่ออันคุ้มครอง ซึ่งกวางทั้งหลาย, อันว่าท่าน จงอย่าตัดต้นไม้ทั้งหลาย ในป่า. สเจ ตฺวํ มิเค รกฺขิตุํ  อิจฺฉสิ, มา ตฺวํ  รุกเข ฉินฺทหิ.

6. อันว่าเด็ก จงอย่าลง สู่บันได. มา ทารโก โสปาณํ โอรุหตุ.

7. อันว่าชาวนา จงอย่าไถ ในนาทั้งหลายด้วย จงอย่าหว่าน ซึ่งพืชทั้งหลายด้วย, อันว่าเด็ก จงอย่าฆ่า ซึ่งแพะทั้งหลาย. มา กสฺสโก เขตฺเตสุ กสตุ จ  มา พีชานิ วปตุ จ,  มา ทารโก อชํ มาเรตุ.

8. อันว่านกแก้วทั้งหลาย จงบินไป เพื่ออันคาบ ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย ด้วยจะงอยปาก. สุกา ตุณฺเฑน ผลานิ หริตุํ อุปฺปตนฺตุ.

9. ดูก่อนบุตรทั้งหลาย อันว่าเจ้าทั้งหลาย จงอย่ากระทำ ซึ่งบาปทั้งหลาย, อันว่าเจ้าทั้งหลาย จงมีชีวิต โดยธรรม. ปุตฺตา มา ตุมฺเห ปาปานิ กโรถ, ตุมฺเห ธมฺเมน ชีวถ.

10. อันว่าสาวกทั้งหลาย ของพระพุทธเจ้า จงไป เพื่ออันได้ ซึ่งข้าวด้วย ซึ่งจีวรทั้งหลายด้วย. พุทฺธสฺส สาวกา ภตฺตํ จ จีวรานิ จ ลภิตุํ คจฺฉนฺตุ.

11. อันว่าเด็กทั้งหลาย ออกไปอยู่ จากบ้านทั้งหลาย เพื่ออันเห็น ซึ่งดวงจันทร์ อันขึ้นอยู่ จากภูเขา. ทารกา ปพฺพตสฺมา อุทนฺตํ จนฺทํ ปสฺสิตุํ เคเหหิ นิกฺขมนฺติ.

12. ดูก่อนเด็กชายทั้งหลาย เธอทั้งหลาย จงอย่าฆ่า ซึ่งกวางทั้งหลาย ในป่า กับด้วยนายพราน. ทารกา มา ตุมฺเห ลุทฺทเกน สทฺธึ วเน มิเค มาเรถ.

13. อันว่าท่านทั้งหลาย วิ่งมาอยู่ สู่บ้าน นำมาอยู่ ซึ่งน้ำ เพื่อชาวนาทั้งหลาย ผู้ไถอยู่ ซึ่งนา. ตุมฺเห เคหํ ธาวนฺตา เขตฺตํ กสนฺตานํ กสฺสกานํ ปานียํ อาหรถ.

14. อันว่าท่าน จงอย่าถาม ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากทูต ของกษัตริย์. มา ตฺวํ ภูปาลสฺส ทูตตสฺมา ปญฺเห ปุจฺฉสิ.

15. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย จงพยายาม เพื่ออันเว้น ซึ่งอกุศลกรรมทั้งหลายด้วย เพื่ออันทำ ซึ่งกุศลกรรมทั้งหลายด้วย. อุปาสกา อกุสลกมฺมานิ ปริวชฺชิตุํ จ กุสลกมฺมานิ กาตุํ จ อุสฺสหนฺตุ.

-------------------------------------------------------