บทที่ 3 ตติยาวิภัตติ เรียนบาลีแบบเร่งรัด

 

บทที่ 3 ตติยาวิภัตติ

คำศัพท์

1.นามศัพท์ อ การันต์ปุงลิงค์ (ต่อ)

รถ	รถ
สกฏ	เกวียน
หตฺถ	มือ
ปาท	เท้า
มคฺค	หนทาง
ทีป	เกาะ, ประทีป
สาวก	สาวก, ศิษย์
สมณ	สมณะ, พระ, นักบวช
สคฺค	สวรรค์
อสฺส	ม้า
มิค	เนื้อ,กวาง
สร	ลูกศร
ปาสาณ	หิน
กกจ	เลื่อย
ขคฺค	ดาบ
โจร	โจร
ปณฺฑิต	บัณฑิต

2.การแจกรูป นามนาม  ปุงลิงค์ อ การันต์ (ต่อ)      

ตติยาวิภัตติ ลงท้ายศัพท์ด้วย เอน ในกรณีที่เป็น เอกวจนะ และ ให้ลงท้ายศัพท์ด้วย เอหิ หรือ เอภิ  ในกรณีที่เป็น พหุวจนะ ในเวลาแปลให้แปลว่า ด้วย, โดย, อัน, ตาม, เพราะ, มี

เอกวจนะ

1. นร + เอน = นเรน

2. มาตุล + เอน = มาตุเลน

3. กสฺสก + เอน =กสฺสเกน

พหุวจนะ

1. นร + เอหิ = นเรหิ (หรือ นเรภิ)

2. มาตุล + เอหิ =มาตุเลหิ (หรือ มาตุเลภิ)

3. กสฺสก + เอหิ =กสฺสเกหิ (หรือ กสฺสเกภิ)

ศัพท์ว่า สทฺธึ/ สห ซึ่งแปลว่า กับ ถูกนำมาใช้กับศัพท์นาม ที่มีรูปเป็น ตติยาวิภัตติ ด้วย

3. ตัวอย่างของรูปประโยค

เอกวจนะ

1. สมโณ นเรน สทฺธึ คามํ คจฺฉติ. อันว่าสมณะ ไปอยู่ สู่หมู่บ้าน กับคน.

2. ปุตฺโต มาตุเลน สห จนฺทํ ปสฺสติ. อันว่าบุตรชาย เห็นอยู่ ซึ่งดวงจันทร์ กับลุง.

3. กสฺสโก กกเจน รุกฺขํ ฉินฺทติ. อันว่าชาวนา ตัดอยู่ ซึ่งต้นไม้ ด้วยเลื่อย.

พหุวจนะ

1. สมณา นเรหิ สทฺธึ คามํ คจฺฉนฺติ. อันว่าสมณะทั้งหลาย ไปอยู่ สู่บ้าน กับด้วยชนทั้งหลาย.

2. ปุตฺตา มาตุเลหิ สห จนฺทํ ปสฺสนฺติ. อันว่าบุตรทั้งหลาย เห็นอยู่ ซึ่งดวงจันทร์ กับด้วยลุงทั้งหลาย.

3. กสฺสกา กกเจน รุกเข ฉินฺทนฺติ. อันว่าชาวนาทั้งหลาย ตัดอยู่ ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย ด้วยเลื่อย.

 

 

แบบฝึกหัด 3

4.จงแปลมคธเป็นไทย

1. พุทฺโธ สาวเกหิ สทฺธึ วิหารํ คจฺฉติ.

2. ปุริโส ปุตฺเตน สห ทีปํ ธาวติ.

3. กสฺสโก สเรน สิคาลํ วิชฺฌติ.

4. พฺราหฺมณา มาตุเลน สห ปพฺพตํ อารุหนฺติ.

5. ปุตฺตา ปาเทหิ กุกฺกุเร ปหรนฺติ.

6. มาตุโล ปตฺเตหิ สทฺธึ รเถน คามํ อาคจฺฉติ.

7. กุมารา หตฺเถน ปตฺเต อาหรนฺติ.

8. โจโร มคฺเคน อสฺสํ หรติ.

9. กสฺสโก อาวาฎํ โอรุหติ.

10. ภูปาลา ปณฺฑิเตน สห สมเณ ปสฺสนฺติ.

11. ปณฺฑิโต ภูปาเลน สห ตถาคตํ วนฺทติ.

12. ปฺตฺตา สหาเยน สทฺธึ โอทนํ ภุญฺชนฺติ.

13. วาณิโช ปาสาเณน มิคํ ปหรติ.

14. สุนขา ปาเทหิ อาวาเฏ ขณนฺติ.

15. พฺราหฺมโณ ปุตฺเตน สห สุริยํ วนฺทติ.

16. กสฺสโก โสเณหิ สทฺธึ รุกฺเข รกฺขติ.

17. สุคโต สาวเกหิ สห วิหารํ อาคจฺฉติ.

18. ยาจโก ปตฺเตน ภตฺตํ อาหรติ.

19. ปณฺฑิตา สคฺคํ คจฺฉนฺติ.

20. กุมารา อสฺเสหิ สทฺธึ คามํ ธาวนฺติ.

21. โจโร ขคฺเคน นรํ ปหรติ.

22. วาณิโช สกเฏน ทีเป อาหรติ.

23. อสฺสา มคฺเคน ธาวนฺติ.

24. สิคาลา มิเคหิ สทฺธึ ปพฺพตํ ธาวนฺติ.

25. ภูปาโล ปณฺฑิเตน สห มนุสฺเส รกฺขติ.

5. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าสมณะทั้งหลาย เห็นอยู่ ซึ่งพระพุทธเจ้า กับด้วยเพื่อนของเขา.

2. อันว่าสาวกทั้งหลาย ไปอยู่ สู่วิหาร กับด้วยพระพุทธเจ้า.

3. อันว่าม้าทั้งหลาย วิ่งอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยสุนัขทั้งหลาย

4. อันว่าเด็กชาย ทุบอยู่ ซึ่งประทีป ด้วยหิน.

5. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย ยิงอยู่ ซึ่งกวาง ด้วยลูกศรทั้งหลาย.

6. อันว่าชาวนาทั้งหลาย ขุดอยู่ ซึ่งหลุมทั้งหลาย ด้วยมือทั้งหลาย.

7. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย ไปอยู่ สู่วิหาร กับด้วยเพื่อนทั้งหลาย

8. อันว่าพราหมณ์ หุงอยู่ ซึ่งข้าวสุก กับด้วยเพื่อนของเขา.

9. อันว่ากษัตริย์ คุ้มครองอยู่ ซึ่งเกาะ กับด้วยบัณฑิตทั้งหลาย.

10. อันว่ากษัตริย์ทั้งหลาย นอบน้อมอยู่ ซึ่งสมณะทั้งหลาย กับด้วยบุตรทั้งหลายของพวกเขา.

11. อันว่าโจรทั้งหลาย ย่อมนำมา ซึ่งม้าทั้งหลาย สู่เกาะ

12. อันว่าสาวกทั้งหลาย ปีนขึ้นอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยคนทั้งหลาย.

13. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย ตัดอยู่ ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย กับด้วยชาวนาทั้งหลาย.

14. อันว่าขอทาน ขุดอยู่ ซึ่งหลุม กับเพื่อน.

15. อันว่าพราหมณ์ เห็นอยู่ ซึ่งดวงจันทร์ กับด้วยลุงทั้งหลายของเขา.

16. อันว่าโจร ทุบอยู่ ซึ่งม้า ด้วยดาบ.

17. อันว่าบุตร นำมาอยู่ ซึ่งข้าวสุก ในชาม.

18. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย วิ่งไปอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยสุนัขทั้งหลาย.

19. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย มาอยู่ สู่หมู่บ้าน โดยเกวียนทั้งหลาย กับด้วยชาวนาทั้งหลาย

20. อันว่าลุงทั้งหลาย มาอยู่ สู่วิหาร โดยรถ กับด้วยบุตรทั้งหลายของพวกเขา.

21. อันว่าสุนัขจิ้งจอกทั้งหลาย วิ่งไปอยู่ สู่ภูเขา ตามถนน.

22. อันว่าสุนัขทั้งหลาย ขุดอยู่ ซึ่งหลุมทั้งหลาย ด้วยเท้าทั้งหลาย ของพวกเขา.

23. อันว่าคน นำมาอยู่ ซึ่งเลื่อย ในมือของเขา.

24. อันว่าสมณะทั้งหลาย ไปอยู่ สู่สวรรค์.

25. อันว่าพระพุทธเจ้า มาอยู่ สู่หมู่บ้าน กับด้วยสาวกทั้งหลาย ของพระองค์.

------------------------------------------

เฉลยแบบฝึกหัดที่ 3

ก.จงแปลมคธเป็นไทย

1. พุทฺโธ สาวเกหิ สทฺธึ วิหารํ คจฺฉติ. อันว่าพระพุทธเจ้า ไปอยู่ สู่วิหาร กับด้วยสาวกทั้งหลาย.

2. ปุริโส ปุตฺเตน สห ทีปํ ธาวติ. อันว่าผู้ชาย วิ่งอยู่ สู่เกาะ กับด้วยบุตร.

3. กสฺสโก สเรน สิคาลํ วิชฺฌติ. อันว่าชาวนา ยิงอยู่ ซึ่งสุนัชจิ้งจอก ด้วยลูกศร.

4. พฺราหฺมณา มาตุเลน สห ปพฺพตํ อารุหนฺติ. อันว่าพราหมณ์ทั้งหลาย ขึ้นอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยลุง.

5. ปุตฺตา ปาเทหิ กุกฺกุเร ปหรนฺติ. อันว่าบุตรทั้งหลาย ทุบ (เตะ)อยู่ ซึ่งสุนัขทั้งหลาย ด้วยเท้าทั้งหลาย

6. มาตุโล ปตฺเตหิ สทฺธึ รเถน คามํ อาคจฺฉติ. อันว่าลุง มาอยู่ สู่บ้าน ด้วยรถ กับด้วยบุตรทั้งหลาย.

7. กุมารา หตฺเถน ปตฺเต อาหรนฺติ. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งบาตรทั้งหลาย ด้วยมือ.

8. โจโร มคฺเคน อสฺสํ หรติ. อันว่าโจร นำไป ซึ่งม้าทั้งหลาย โดยหนหาง.

9. กสฺสโก อาวาฎํ โอรุหติ. อันว่าชาวนา ลงอยู่ สู่หลุม.

10. ภูปาลา ปณฺฑิเตน สห สมเณ ปสฺสนฺติ. อันว่ากษัตริย์ทั้งหลาย เห็นอยู่ ซึ่งสมณะทั้งหลาย กับด้วยบัณฑิต.

11. ปณฺฑิโต ภูปาเลน สห ตถาคตํ วนฺทติ. อันว่าบัณฑิต ไหว้อยู่ ซึ่งพระตถาคต กับด้วยกษัตริย์.

12. ปฺตฺตา สหาเยน สทฺธึ โอทนํ ภุญฺชนฺติ. อันว่าบุตรทั้งหลาย กินอยู่ ซึ่งข้าวสุก กับด้วยสหาย.

13. วาณิโช ปาสาเณน มิคํ ปหรติ. อันว่าพ่อค้า ทุบเนื้อ (กวาง) ด้วยหิน.

14. สุนขา ปาเทหิ อาวาเฏ ขณนฺติ. อันว่าสุนัขทั้งหลาย ขุดอยู่ ซึ่งหลุมทั้งหลาย ด้วยเท้าทั้งหลาย.

15. พฺราหฺมโณ ปุตฺเตน สห สุริยํ วนฺทติ. อันว่าพราหมณ์ ไหว้อยู่ ซึ่งดวงอาทิตย์ กับด้วยบุตร.

16. กสฺสโก โสเณหิ สทฺธึ รุกฺเข รกฺขติ. อันว่าชาวนา รักษาอยู่ ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย กับด้วยสุนัขทั้งหลาย.

17. สุคโต สาวเกหิ สห วิหารํ อาคจฺฉติ. อันว่าพระสุคต มาอยู่ สู่วิหาร กับด้วยสาวกทั้งหลาย.

18. ยาจโก ปุตฺเตน ภตฺตํ อาหรติ. อันว่าขอทาน นำมาอยู่ ซึ่งภัตร ด้วยบุตร.

19. ปณฺฑิตา สคฺคํ คจฺฉนฺติ. อันว่าบัณฑิตทั้งหลาย ย่อมไป สู่สวรรค์.

20. กุมารา อสฺเสหิ สทฺธึ คามํ ธาวนฺติ. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย วิ่งอยู่ สู่หมู่บ้าน กับด้วยม้าทั้งหลาย.

21. โจโร ขคฺเคน นรํ ปหรติ. อันว่าโจร ประหารอยู่ ซึ่งคน ด้วยดาบ.

22. วาณิโช สกเฏน ทีเป อาหรติ. อันว่าพ่อค้า นำมาอยู่ ซึ่งประทีบทั้งหลาย ด้วยเกวียน.

23. อสฺสา มคฺเคน ธาวนฺติ. อันว่าม้าทั้งหลาย วิ่งอยู่ ตามหนทาง.

24. สิคาลา มิเคหิ สทฺธึ ปพฺพตํ ธาวนฺติ. อันว่าสุนัขจิ้งจอกทั้งหลาย วิ่งอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยเนื้อ(กวาง).

25. ภูปาโล ปณฺฑิเตน สห มนุสฺเส รกฺขติ. อันว่ากษัตริย์ คุ้มครองอยู่ ซึ่งมนุษย์ทั้งหลาย กับด้วยบัณฑิต.

ข. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าสมณะทั้งหลาย เห็นอยู่ ซึ่งพระพุทธเจ้า กับด้วยเพื่อน. สมณา สหาเยน สห พุทฺธํ ปสฺสนฺติ.

2. อันว่าสาวกทั้งหลาย ไปอยู่ สู่วิหาร กับด้วยพระพุทธเจ้า. สาวกา พุทฺเธน สห วิหารํ คจฺฉนฺติ.

3. อันว่าม้าทั้งหลาย วิ่งอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยสุนัขทั้งหลาย. อสฺสา สุนเขหิ สห ปพฺพตํ ธาวนฺติ.

4. อันว่าเด็กชาย ทุบอยู่ ซึ่งประทีป ด้วยหิน. ทารโก ปาสาเณน ทีปํ ปหรติ.

5. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย ยิงอยู่ ซึ่งกวาง ด้วยลูกศรทั้งหลาย. วาณิชา สเรหิ มิคํ วิชฺฌนฺติ.

6. อันว่าชาวนาทั้งหลาย ขุดอยู่ ซึ่งหลุมทั้งหลาย ด้วยมือทั้งหลาย. กสฺสกา หตฺเถหิ อาวาเฎ ขณนฺติ.

7. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย ไปอยู่ สู่วิหาร กับด้วยเพื่อนทั้งหลาย. ทารกา สหาเยหิ สทฺธึ วิหารํ คจฺฉนฺติ.

8. อันว่าพราหมณ์ หุงอยู่ ซึ่งข้าวสุก กับด้วยเพื่อนของเขา. พฺราหฺมโณ สหาเยน สทฺธึ โอทนํ ปจติ.

9. อันว่ากษัตริย์ คุ้มครองอยู่ ซึ่งเกาะ กับด้วยบัณฑิตทั้งหลาย. ภูปาโล ปณฺฑิเตหิ สห ทีปํ รกฺขติ.

10. อันว่ากษัตริย์ทั้งหลาย นอบน้อมอยู่ ซึ่งสมณะทั้งหลาย กับด้วยบุตรทั้งหลายของพวกเขา. ภูปาลา ปุตฺเตหิ สห สมเณ วนฺทนฺติ.

11. อันว่าโจรทั้งหลาย ย่อมนำมา ซึ่งม้าทั้งหลาย สู่เกาะ. โจรา ทีปํ อสฺเส อาหรนฺติ.

12. อันว่าสาวกทั้งหลาย ปีนขึ้นอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยคนทั้งหลาย. สาวกา มนุสฺเสหิ สทฺธึ ปพฺพตํ อารุหนฺติ.

13. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย ตัดอยู่ ซึ่งต้นไม้ทั้งหลาย กับด้วยชาวนาทั้งหลาย. วาณิชา กสฺสเกหิ สห รุกฺเข ฉินฺทนฺติ.

14. อันว่าขอทาน ขุดอยู่ ซึ่งหลุม กับเพื่อน. ยาจโก สหาเยน สทฺธึ อาวาฏํ ขณติ.

15. อันว่าพราหมณ์ เห็นอยู่ ซึ่งดวงจันทร์ กับด้วยลุงทั้งหลายของเขา. พฺราหฺมโณ มาตุเลหิ สทฺธึ จนฺทํ ปสฺสติ.

16. อันว่าโจร ทุบอยู่ ซึ่งม้า ด้วยดาบ. โจโร ขคฺเคน อสฺสํ ปหรติ.

17. อันว่าบุตร นำมาอยู่ ซึ่งข้าวสุก ในชาม. ปุตฺโต ปตฺเต โอทนํ อาหรติ.

18. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย วิ่งไปอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยสุนัขทั้งหลาย. ทารกา สุนเขหิ สทฺธึ ปพฺพตํ ธาวนฺติ.

19. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย มาอยู่ สู่หมู่บ้าน โดยเกวียนทั้งหลาย กับด้วยชาวนาทั้งหลาย. วาณิชา กสฺสเกหิ สทฺธึ สกเฏหิ คามํ อาคจฺฉนฺติ.

20. อันว่าลุงทั้งหลาย มาอยู่ สู่วิหาร โดยรถ กับด้วยบุตรทั้งหลายของพวกเขา. มาตุลา ปุตฺเตหิ สทฺธึ รเถน วิหารํ อาคจฺฉนฺติ.

21. อันว่าสุนัขจิ้งจอกทั้งหลาย วิ่งไปอยู่ สู่ภูเขา ตามถนน. สิคาลา มคฺเคน ปพฺพตํ ธาวนฺติ.

22. อันว่าสุนัขทั้งหลาย ขุดอยู่ ซึ่งหลุมทั้งหลาย ด้วยเท้าทั้งหลายของพวกมัน. สุนขา ปาเทหิ อาวาเฏ ขณนฺติ.

23. อันว่าคน นำมาอยู่ ซึ่งเลื่อย ในมือของเขา. นโร หตฺเถ กกจํ อาหรติ.

24. อันว่าสมณะทั้งหลาย ไปอยู่ สู่สวรรค์. สมณา สคฺคํ คจฺฉนฺติ.

25. อันว่าพระพุทธเจ้า มาอยู่ สู่หมู่บ้าน กับด้วยสาวกทั้งหลายของพระองค์. พุทฺโธ สาวเกหิ สทฺธึ คามํ อาคจฺฉติ.

------------------------------------------