บทที่ 5 ปัญจมีวิภัตติ เรียนบาลีแบบเร่งรัด

 

บทที่ 5 ปัญจมีวิภัตติ

คำศัพท์

1.นามศัพท์ อ การันต์ ปุงลิงค์ (ต่อ)

ธีวร	ชาวประมง,คนจับปลา
มจฺฉ	ปลา
ปิฏก	ตระกร้า
อมจฺจ	อำมาตย์
อุปาสก	อุบาสก
ปาสาท	ปราสาท
ทารก	เด็ก, ทารก
สาฏก	เสื้อผ้า
รชก	คนซักผ้า
สปฺป	งู
ปญฺหา	คำถาม
สุก/ สุว	นกแก้ว,นกแขกเต้า
โสปาณ	บันได
สูกร / วราห	หมู

กิริยาศัพท์

ปตติ	ตกไปอยู่
อิจฺฉติ	ปรารถนาอยู่,ต้องการอยู่
โธวติ	ล้างอยู่
ฑสติ	กัดอยู่
ปุจฺฉติ	ถามอยู่
ปกฺโกสติ	เรียกอยู่
ขาทติ	เคี้ยวกินอยู่
หนติ	ฆ่าอยู่
โอตรติ	ลงอยู่
นิกฺขมติ	ออกไปอยู่

2. การแจกนามนาม อ การันต์ ปุงลิงค์ (ต่อ)

ปัญจมีวิภัตติ ให้ลงท้ายศัพท์ ด้วย อา/มฺหา/สฺมา ในกรณีที่เป็น เอกวจนะ

ปัญจมีวิภัตติ ให้ลงท้ายศัพท์ด้วย เอหิ ในกรณีที่เป็น พหุวจนะ

เอกวจนะ

1. นร + อา /มฺหา/สฺมา = นร/นรมฺหา/นรสฺมา (จากศัพท์ นร แปลว่า คน)

2. มาตุล + อา/มฺหา/สฺมา = มาตุลา/มาตุลมฺหา/ มาตุลสฺมา (จากศัพท์ มาตุล แปลว่า ลุง)

3. กสฺสก + อา/มฺหา/สฺมา = กสฺสกา/กสฺสกมฺหา/ กสฺสกสฺมา (จากศัพท์ กสฺสก แปลว่า ชาวนา)

พหุวจนะ

1.นร + เอหิ =นเรหิ (นเรภิ) (จากศัพท์ นร แปลว่า คน)

2.มาตุล + เอหิ = มาตุเลหิ (มาตุเลภิ) (จากศัพท์ มาตุล แปลว่า ลุง)

3. กสฺสก + เอหิ =กสฺสเกหิ (กสฺสเกภิ) (จากศัพท์ กสฺสก แปลว่า ชาวนา)

3. ตัวอย่างการสร้างประโยค

เอกวจนะ

1. ยาจโก นรมฺหา ภตฺตํ ยาจติ. อันว่าขอทาน ขออยู่ ซึ่งภัตร จากคน.

2. ปุตฺโต มาตุลมฺหา ปญฺหํ ปุจฺฉติ. อันว่าบุตร ถามอยู่ ซึ่งปัญหา จากลุง.

3. กสฺสโก รุกฺขสฺมา ปตติ. อันว่าชาวนา ตกอยู่ จากต้นไม้.

พหุวจนะ

1. ยาจกา นเรหิ ภตฺตํ ยาจนฺติ. อันว่าขอทานทั้งหลาย ขออยู่ ซึ่งภัตร จากคนทั้งหลาย.

2. ปุตฺตา มาตุเลหิ ปญฺเห ปุจฺฉนฺติ. อันว่าบุตรทั้งหลาย ถามอยู่ ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากลุงทั้งหลาย.

3. กสฺสกา รุกฺเขหิ ปตนฺติ. อันว่าชาวนาทั้งหลาย ตกอยู่ จากต้นไม้ทั้งหลาย.

แบบฝึกหัดที่ 5

4.จงแปลมคธเป็นไทย

1. โจรา คามมฺหา ปพฺพตํ ธาวนฺติ.
2. ทารโก มาตุลสฺมา โอทนํ ยาจติ.
3. กุมาโร โสปาณมฺหา ปตติ.
4. มาตุลา สาฎเก โธวนฺติ.
5. ธีวรา ปิฏเกหิ มจฺเฉ อาหรนฺติ.
6. อุปาสกา สมเณหิ สทฺธึ วิหารสฺมา นิกฺขมนฺติ.
7. พฺราหฺมโณ กกเจน รุกฺขํ ฉินฺทติ.
8. กุมารา มิตฺเตหิ สห ภูปาลํ ปสฺสนฺติ.
9. วาณิโช อสฺเสน สทฺธึ ปพฺพตสฺมา โอรุหติ.
10. ยาจโก กสฺสกสฺมา โสณํ ยาจติ.
11. สปฺปา ปพฺพเตหิ คามํ โอตรนฺติ.
12. อมจฺจา สเรหิ มิเค วิชฺฌนฺติ.
13. โจโร คามมฺหา สกเฎน สาฏเก หรติ.
14. ภูปาโล อมจฺเจหิ สทฺธึ รเถน ปาสาทํ อาคจฺฉติ.
15. สูกรา ปาเทหิ อาวาเฎ ขณนฺติ.
16. กุมาโร สหายเกหิ สห สาฏเก โธวติ.
17. สมณา คามมฺหา อุปาสเกหิ สทฺธึ นิกฺขมนฺติ.
18. กุกฺกุโร ปิฎกมฺหา มจฺฉํ ขาทติ.
19. มิตฺโต ปุตฺตมฺหา สุนขํ ยาจติ.
20. พุทฺโธ สาวเก ปุจฺฉติ.
21. อมจฺจา ปณฺฑิเตหิ ปญฺเห ปุจฺฉนฺติ.
22. รชโก สหาเยน สห สาฏกํ โธวติ.
23. มจฺฉา ปิฏกมฺหา ปตนฺติ.
24. โจรา ปาสาเณหิ วราเห ปหรนฺติ.
25. อมจฺโจ ปาสาทมฺหา สุวํ อาหรติ.

5. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าม้าทั้งหลาย วิ่งอยู่ สู่ภูเขา จากหมู่บ้าน.
2. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย มาอยู่ สู่วิหาร จากเกาะ กับด้วยอุบาสกทั้งหลาย.
3. อันว่าโจรทั้งหลาย ยิงอยู่ ซึ่งหมู่ทั้งหลาย ด้วยลูกศรทั้งหลาย.
4. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ถามอยู่ ซึ่งปัญหา จากสมณะ.
5. อันว่าเด็ก ตกอยู่ จากหิน กับด้วยเพื่อน.
6. อันว่าสุนัข กัดอยู่ ซึ่งเด็ก.
7. อันว่าอำมาตย์ทั้งหลาย ออกอยู่ จากปราสาท กับด้วยกษัตริย์
8. อันว่าผู้ชาย นำมาอยู่ ซึ่งกวาง จากเกาะ.
9. อันว่าชาวนา ลงมาอยู่ จากต้นไม้.
10. อันว่าสุนัขทั้งหลาย วิ่งอยู่ ตามหนทาง กับด้วยม้าทั้งหลาย
11. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งประทีป จากบันได.
12. อันว่าโจร ลงมาอยู่ จากบันได.
13. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งนกแก้วทั้งหลาย จากภูเขาทั้งหลาย.
14. อันว่าม้า กระทืบอยู่ ซึ่งงู ด้วยเท้า.
15. อันว่าลุง เห็นอยู่ ซึ่งสมณะทั้งหลาย จากภูเขาทั้งหลาย กับด้วยเพื่อนทั้งหลาย.
16. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งม้าทั้งหลาย สู่ปราสาท จากเกาะ.
17. อันว่าอำมาตย์ ถามอยู่ ซึ่งโจร.
18. อันว่าชาวนา กินอยู่ ซึ่งข้าวสุก กับด้วยคนซักผ้า.
19. อันว่าเด็ก ตกลงอยู่ จากบันได.
20. อันว่าคนหาปลา ขึ้นอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยลุง.
21. อันว่าขอทาน หลับอยู่ กับด้วยสุนัข.
22. กษัตริย์ทั้งหลาย คุ้มครองอยู่ ซึ่งเกาะทั้งหลาย กับด้วยอำมาตย์ทั้งหลาย
23. อันว่ากษัตริย์ ไหว้อยู่ ซึ่งพระพุทธเจ้า จากปราสาท.
24. อันว่าผู้ชาย ฆ่าอยู่ ซึ่งงู ด้วยดาบ.
25. อันว่าคนหาปลา นำมาอยู่ ซึ่งปลา สู่หมู่บ้าน ในเกวียนทั้งหลาย.
26. อันว่าหมู่ทั้งหลาย วิ่งอยู่ จากหมู่บ้าน สู่ภูเขา.
27. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ถามอยู่ ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากบัณฑิต.
28. อันว่าบุตรชาย นำมาอยู่ ซึ่งนกแก้ว จากต้นไม้.
29. อันว่าบัณฑิต ไปอยู่ สู่วิหาร.
30. อันว่าสาวกทั้งหลาย ไปอยู่ตามถนน สู่หมู่บ้าน.

------------------------------------

เฉลยแบบฝึกหัดที่ 5

ก. จงแปลมคธเป็นไทย

1. โจรา คามมฺหา ปพฺพตํ ธาวนฺติ. อันว่าโจรทั้งหลาย ขึ้นอยู่ สู่ภูเขา จากหมู่บ้าน.
2. ทารโก มาตุลสฺมา โอทนํ ยาจติ. อันว่าทารก ขออยู่ ซึ่งข้าวสุก จากลุง.
3. กุมาโร โสปาณมฺหา ปตติ. อันว่าเด็ก ตกอยู่ จากบันได.
4. มาตุลา สาฎเก โธวนฺติ. อันว่าลุงทั้งหลาย ซักอยู่ ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย.
5. ธีวรา ปิฏเกหิ มจฺเฉ อาหรนฺติ. อันว่าคนจับปลาทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งปลาทั้งหลาย ด้วยตระกร้าทั้งหลาย.
6. อุปาสกา สมเณหิ สทฺธึ วิหารสฺมา นิกฺขมนฺติ. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ออกอยู่ จากวิหาร กับด้วยสมณะทั้งหลาย.
7. พฺราหฺมโณ กกเจน รุกฺขํ ฉินฺทติ. อันว่าพราหมณ์ ตัดอยู่ ซึ่งต้นไม้ ด้วยเลื่อย.
8. กุมารา มิตฺเตหิ สห ภูปาลํ ปสฺสนฺติ. อันว่าเด็กทั้งหลาย เห็นอยู่ ซึ่งกษัตริย์ กับด้วยมิตรทั้งหลาย.
9. วาณิโช อสฺเสน สทฺธึ ปพฺพตสฺมา โอรุหติ. อันว่าพ่อค้า ลงอยู่ จากภูเขา กับด้วยม้า.
10. ยาจโก กสฺสกสฺมา โสณํ ยาจติ. อันว่าขอทาน ขออยู่ ซิ่งสุนัข จากชาวนา.
11. สปฺปา ปพฺพตสฺมา คามํ โอตรนฺติ. อันว่างูทั้งหลาย ลงมาอยู่ สู่หมู่บ้าน  จากภูเขา.
12. อมจฺจา สเรหิ มิเค วิชฺฌนฺติ. อันว่าอำมาตย์ทั้งหลาย ยิงอยู่ ซึ่งกวางทั้งหลาย ด้วยลูกศรทั้งหลาย.
13. โจโร คามมฺหา สกเฏน สาฏเก หรติ. อันว่าโจร นำไปอยู่ ซึ่งตระกร้าทั้งหลาย ด้วยเกวียน จากหมู่บ้าน.
14. ภูปาโล อมจฺเจหิ สทฺธึ รเถน ปาสาทํ อาคจฺฉติ. อันว่ากษัตริย์ มาอยู่ สู่ปราสาท ด้วยรถ กับด้วยอำมาตย์ทั้งหลาย.
15. สูกรา ปาเทหิ อาวาเฎ ขณนฺติ. อันว่าหมูทั้งหลาย ขุดอยู่ ซึ่งหลุมทั้งหลาย ด้วยเท้าทั้งหลาย.
16. กุมาโร สหายเกหิ สห สาฏเก โธวติ. อันว่ากุมาร ซักอยู่ ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย กับด้วยสหายทั้งหลาย.
17. สมณา อุปาสเกหิ สทฺธึ คามมฺหา นิกฺขมนฺติ. อันว่าสมณะทั้งหลาย ออกอยู่ จากหมู่บ้าน กับด้วยอุบาสกทั้งหลาย.
18. กุกฺกุโร ปิฏกมฺหา มจฺฉํ ขาทติ. อันว่าสุนัข กินอยู่ ซึ่งปลา จากตระกร้า.
19. มิตฺโต ปุตฺตมฺหา สุนขํ ยาจติ. อันว่ามิตร ขออยู่ ซึ่งสุนัข จากบุตร.
20. พุทฺโธ สาวเก ปุจฺฉติ. อันว่าพระพุทธเจ้า ถามอยู่ ซึ่งสาวกทั้งหลาย.
21. อมจฺจา ปณฺฑิเตหิ ปญฺเห ปุจฺฉนฺติ. อันว่าอำมาตย์ทั้งหลาย ถามอยู่ ซึ่งปัญหา จากบัณฑิตทั้งหลาย.
22. รชโก สหาเยน สห สาฏกํ โธวติ. อันว่าคนซักผ้า ซักอยู่ ซึ่งเสื้อผ้า กับด้วยสหาย.
23. มจฺฉา ปิฏกมฺหา ปตนฺติ. อันว่าปลาทั้งหลาย ตกอยู่ จากตระกร้า.
24. โจรา ปาสาเณหิ วราเห ปหรนฺติ. อันว่าโจรทั้งหลาย ทุบอยู่ ซึ่งหมูทั้งหลาย ด้วยหินทั้งหลาย
25. อมจฺโจ ปาสาทมฺหา สุวํ อาหรติ. อันว่าอำมาตย์ นำมาอยู่ ซึ่งนกแก้ว จากปราสาท.

ข. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าม้าทั้งหลาย วิ่งอยู่ สู่ภูเขา จากหมู่บ้าน. อสฺสา คามสฺมา ปพฺพตํ ธาวนฺติ.
2. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย มาอยู่ สู่วิหาร จากเกาะ กับด้วยอุบาสกทั้งหลาย. วาณิชา อุปาสเกหิ สห ทีปสฺมา วิหารํ อาคจฺฉนฺติ.
3. อันว่าโจรทั้งหลาย ยิงอยู่ ซึ่งหมูทั้งหลาย ด้วยลูกศรทั้งหลาย. โจรา สเรหิ สูกเร วิชฺฌนฺติ.
4. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ถามอยู่ ซึ่งปัญหา จากสมณะ. อุปาสกา สมณสฺมา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ.
5. อันว่าเด็ก ตกอยู่ จากหิน กับด้วยเพื่อน. ทารโก สหายเกน สห ปาสาณสฺมา ปตนฺติ.
6. อันว่าสุนัข กัดอยู่ ซึ่งเด็ก. สุนโข ทารกํ ฑสติ.
7. อันว่าอำมาตย์ทั้งหลาย ออกอยู่ จากปราสาท กับด้วยกษัตริย์. อมจฺจา ภูปาเลน สห ปาสาทสฺมา นิกฺขมนฺติ.
8. อันว่าผู้ชาย นำมาอยู่ ซึ่งกวาง จากเกาะ. ปุริโส ทีปสฺมา มิคํ อาหรนฺติ.
9. อันว่าชาวนา ลงมาอยู่ จากต้นไม้. กสฺสโก รุกฺขสฺมา โอโรหติ.
10. อันว่าสุนัขทั้งหลาย วิ่งอยู่ ตามหนทาง กับด้วยม้าทั้งหลาย. สุนขา อสฺเสหิ สห มคฺเคน ธาวนฺติ.
11. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งประทีป จากบันได. ทารกา โสปาณสฺมา ทีปํ อาหรติ.
12. อันว่าโจร ลงมาอยู่ จากบันได. โจโร โสปาณสฺมา โอโรหติ.
13. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งนกแก้วทั้งหลาย จากภูเขาทั้งหลาย. วาณิชา ปพฺพตสฺมา สุเว อาหรนฺติ.
14. อันว่าม้า กระทืบอยู่ ซึ่งงู ด้วยเท้า. อสฺโส ปาเทน สปฺปํ ปหรติ.
15. อันว่าลุง เห็นอยู่ ซึ่งสมณะทั้งหลาย จากภูเขาทั้งหลาย กับด้วยเพื่อนทั้งหลาย. มาตุโล สหายเกหิ สห ปพฺพตสฺมา สมเณ ปสฺสติ.
16. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย นำมาอยู่ ซึ่งม้าทั้งหลาย สู่ปราสาท จากเกาะ. วาณิชา ทีปสฺมา ปาสาทํ อสฺเส อาหรนฺติ.
17. อันว่าอำมาตย์ ถามอยู่ ซึ่งโจร. อมจฺโจ โจรํ ปุจฺฉติ.
18. อันว่าชาวนา กินอยู่ ซึ่งข้าวสุก กับด้วยคนซักผ้า. กสฺสโก รชเกน สห โอทนํ ขาทติ.
19. อันว่าเด็ก ตกลงอยู่ จากบันได. ทารโก โสปาณสฺมา ปตติ.
20. อันว่าคนหาปลา ขึ้นอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยลุง. ธีวโร มาตุเลน สห ปพฺพตํ  อารุหติ.
21. อันว่าขอทาน หลับอยู่ กับด้วยสุนัข. ยาจโก สุนเขน สห สยติ.
22. กษัตริย์ทั้งหลาย คุ้มครองอยู่ ซึ่งเกาะทั้งหลาย กับด้วยอำมาตย์ทั้งหลาย. ภูปาลา อมจฺเจหิ สห  ทีเป รกฺขนฺติ.
23. อันว่ากษัตริย์ ไหว้อยู่ ซึ่งพระพุทธเจ้า จากปราสาท. ภูปาโล ปาสาทสฺมา พุทธํ วนฺทติ.
24. อันว่าผู้ชาย ฆ่าอยู่ ซึ่งงู ด้วยดาบ. ปุริโส ขคฺเคน สปฺปํ  ปหรติ.
25. อันว่าคนหาปลา นำมาอยู่ ซึ่งปลา สู่หมู่บ้าน ในเกวียนทั้งหลาย. ธีวโร สกเฏสุ คามํ มจฺเฉ อาหรติ.
26. อันว่าหมูทั้งหลาย วิ่งอยู่ จากหมู่บ้าน สู่ภูเขา. สูกรา คามสฺมา ปพฺพตํ ธาวนฺติ.
27. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ถามอยู่ ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากบัณฑิต. อุปาสกา ปณฺฑิตสฺมา ปญฺเห ปุจฺฉนฺติ.
28. อันว่าบุตรชาย นำมาอยู่ ซึ่งนกแก้ว จากต้นไม้. ปุตฺโต รุกฺขสฺมา สุวํ อาหรติ.
29. อันว่าบัณฑิต ไปอยู่ สู่วิหาร. ปณฺฑิโต วิหารํ คจฺฉติ.
30. อันว่าสาวกทั้งหลาย ไปอยู่ตามถนน สู่หมู่บ้าน. สาวกา มคฺเคน คามํ คจฺฉนฺติ.

--------------------------------------------------------