บทที่ 10 การใช้ ตุํ ใส่ข้างท้าย กิริยาศัพท์ เรียนบาลีแบบเร่งรัด

 

บทที่ 10 การใช้ ตุํ ใส่ข้างท้าย กิริยาศัพท์

การใช้ ตุํ ใส่ข้างท้าย กิริยาศัพท์ (กิริยากิตก์) ในอรรถจตุตถีวิภัตติ แปลว่า เพื่ออัน...

ปจ +อิ+ ตุํ = ปจิตุํ = เพื่ออันหุง

ขาท+ อิ+ ขาทิตุํ= เพื่ออันกิน

คมฺ + ตุํ =คนฺตุํ =เพื่ออันไป

ทา+ ตุํ=ทาตุํ  = เพื่ออันให้

ฐา+ ตุํ=ฐาตุํ  = เพื่ออันยืน

ปา+ ตุํ=ปาตุํ/ ปิวิตุํ  = เพื่ออันดื่ม

2. ตัวอย่างในการสร้างประโยค

1. กสฺสโก เขตฺตํ กสิตุํ อิจฺฉติ. อันว่าชาวนา ปราถนาอยู่ เพื่ออันไถ.

2. ทารโก ผลานิ ขาทิตุํ รุกฺขํ อารุหติ. อันว่าทารก ขึ้นอยู่ สู่ต้นไม้ เพื่ออันเคี้ยวกัน ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย.

3. มนุสฺสา สมเณหิ ปญฺเห ปุจฺฉิตุํ วิหารํ อาคจฺฉนฺติ. อันว่ามนุษย์ทั้งหลาย มาอยู่ สู่วิหาร เพื่ออันถาม ซึ่งปัญหาทั้งหลาย จากสมณะทั้งหลาย.

4. กุมารา กีฬิตุํ มิตฺเตหิ สห สมุทฺทํ คจฺฉนฺติ. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย ไปอยู่ สู่ทะเล กับด้วย เพื่อนทั้งหลาย เพื่ออันเล่น.

แบบฝึกหัดที่ 10

3. จงแปลมคธเป็นไทย

1. กุมารา วนมฺหิ มิตฺเตหิ สห กีฬิตฺวา ภตฺตํ ภุญฺชิตุํ เคหํ ธาวนฺติ.

2. มิคา ติณานิ ขาทิตฺวา อุทกํ ปาตุํ ปพฺพตมฺหา อุยานํ อาคจฺฉนฺติ.

3. วาณิชสฺส ปุตฺโต ภณฺฑานิ อาหริตุํ รเถน นครํ คจฺฉติ.

4. ยาจโก มาตุลสฺส กุทฺทาเลน อาวาฏํ ขณิตุํ  อิจฺฉติ.

5. อมจฺจา ภูปาลํ ปสฺสิตุํ ปาสาทมฺหิ สนฺนิปตนฺติ.

6. โคณา อุยฺยาเน อาหิณฺฑิตฺวา กสฺสกสฺส เขตฺตํ อาคจฺฉนฺติ.

7. อุปาสกา สมณานํ ทานํ ทาตุํ วิหารํ ปวิสนฺติ.

8. ปุริโส รเถน นครํ คนฺตุํ เคหสฺมา นิกฺขมติ.

9. พฺราหฺมโณ เวชฺเชน สทฺธึ นหายิตุํ อุทกํ โอตรติ.

10. โจโร อมจฺจสฺส เคหํ ปวิสิตุํ อุยฺยาเน อาหิณฺฑติ.

11. สีโห ปพฺพตมฺหิ สยิตฺวา อุฏฺฐาย มิคํ หนฺตุํ โอรุหติ.

12. รชโก อุทกํ โอตริตฺวา วตฺถานิ โธวิตุํ ปุตฺตํ ปกฺโกสติ.

13. อุปาสโก ตถาคตํ ปสฺสิตฺวา วนฺทิตุํ วิหารํ ปวิสติ.

14. กสฺสโก กุทฺทาลํ อาทาย เขตฺตํ กสิตุํ เคหา นิกฺขมติ.

15. ลุทฺทกา สเรหิ มิเค วิชฺฌิตุํ สุนกฺเขหิ สห อรญฺญํ ปวิสนฺติ.

16. นรา คามมฺหา นิกฺขมิตฺวา นคเร วสิตุํ อิจฺฉนฺติ.

17. อมจฺจา สกุเณ ปสฺสิตุํ กุมาเรหิ สห ปพฺพตํ อารุหนฺติ.

18. กสฺสโก ปพฺพตสฺมา รุกฺขํ อากฑฺฒิตุํ วาณิเชน สห คจฺฉติ.

19. มกฺกฏา ผลานิ ขาทิตุํ รุกฺเขสุ จรนฺติ.

20. ปณฺฑิโต สุคตสฺส สาวเก ปสฺสิตุํ อิจฺฉติ.

21. วณิชฺชา สมุทฺทํ ตริตฺวา ทีปํ คนฺตวา วตฺถานิ อาหริตุํ อิจฺฉนฺติ.

22. อุปาสโก ปุปฺผานิ สํหริตฺวา อุทเกน อาสิญฺจิตุํ กุมาเร โอวทติ.

23. ทารโก อชสฺส กายํ หตฺเถหิ ผุสิตุํ อิจฺฉติ.

24. รชกสฺส ปุตฺตา พฺราหฺมณสฺส เคเห มญฺเจสุ นิทฺทิตุํ  อิจฺฉนฺติ.

25. ทารโก อุทกํ ยาจิตฺวา ตํ ปาตุํ โรทติ.

4. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าแพะทั้งหลาย เร่ร่อนอยู่ ในอุทยาน เพื่ออันเคี้ยวกิน  ซึ่งใบไม้ทั้งหลาย.

2. อันว่าคนไม่ดี ปรารถนาอยู่ เพื่ออันประหาร ซึ่งสุนัข ด้วยเท้า.

3. อันว่าเพื่อนทั้งหลาย ไปอยู่ สู่อุทยาน เพื่ออันเล่น กับด้วยสุนัขทั้งหลาย.

4. อันว่าอุบาสก ปรารถนาอยู่ เพื่ออันมา สู่บ้าน.

5. อันว่าเทวดา ปรารถนาอยู่ เพื่ออันรักษา ซึ่งวิหาร.

6. อันว่าคนดี ปรารถนาอยู่ เพื่ออันรักษา ซึ่งธรรมทั้งหลาย.

7. อันว่าหมูทั้งหลาย วิ่งไปอยู่ จากหมู่บ้าน เพื่ออันเข้าไป สู่ป่า.

8. อันว่าชาวนา ขอแล้ว ซึ่งจอบ จากพ่อค้า เพื่ออันขุด ซึ่งหลุมทั้งหลาย ในนา.

9. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ประชุมอยู่ ในวิหาร เพื่อบูชา ซึ่งพระพุทธเจ้า.

10. อันว่าลุง ออกไปอยู่ จากบ้าน เพื่ออันเรียก ซึ่งชาวประมง.

11. อันว่าชาวนาทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันได้ ซึ่งโคทั้งหลาย, อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย ปรารถนาอยู่  เพื่ออันได้ ซึ่งม้าทั้งหลาย.

12. อันว่ากษัตริย์ ปรารถนาอยู่ เพื่ออันละทิ้ง ซึ่งปราสาท.

13. อันว่าชายทั้งหลาย นำไปอยู่ ซึ่งตระกร้าทั้งหลาย สู่ป่า เพื่ออันเก็บ ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย เพื่อทารกทั้งหลาย.

14. อันว่าชาวนา เร่ร่อนอยู่ ในป่า เพื่ออันตัด ซึ่งหญ้าทั้งหลาย เพื่อโคทั้งหลาย.

15. อันว่าผู้ชายทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันอยู่ ในบ้านทั้งหลาย ในเมือง กับด้วยบุตรทั้งหลาย.

16. อันว่าทารก ยืนอยู่ บนหิน เพื่ออันเห็น ซึ่งดอกไม้ทั้งหลาย บนต้นไม้ทั้งหลาย.

17. อันว่าหมอ ได้แล้ว ซึ่งเสื้อผ้า จากอาจารย์ ย่อมยินดี.

18. อันว่านายพราน เรียกอยู่ ซึ่งเพื่อน เพื่ออันฉุด ซึ่งแพะ จากป่า.

19. อันว่านายเรือ เรียกอยู่ ซึ่งพ่อค้าทั้งหลาย เพื่ออันข้าม ซึ่งทะเล.

20. อันว่าคนดี ลุกขึ้นแล้ว จากที่นั่ง ปรารถนาอยู่ เพื่ออันพูด กับด้วยสมณะ.

21. อันว่าทารกทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันลง สู่น้ำ.

22. อันว่าอมาตย์ ขึ้นอยู่ สู่ม้า เพื่ออันไป สู่ป่า.

23. อันว่าเด็กชาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันหุง ซึ่งข้าวสุก แก่เพื่อนทั้งหลาย ของลุง.

24. อันว่าสุนัขจิ้งจอกทั้งหลาย ออกไปอยู่ จากป่า เพื่ออันเข้า สู่นาทั้งหลาย ของชาวนาทั้งหลาย.

25. อันว่าผู้ชายทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันเห็น ซึ่งสิ่งของทั้งหลาย ด้วยตาทั้งหลาย.

----------------------------------------

เฉลยแบบฝึกหัดที่10

ก. จงแปลมคธเป็นไทย

1. กุมารา วนมฺหิ มิตฺเตหิ สห กีฬิตฺวา ภตฺตํ ภุญฺชิตุํ เคหํ ธาวนฺติ. อันว่าเด็กชายทั้งหลาย เล่นแล้ว กับด้วยเพื่อนทั้งหลาย ในป่า วิ่งไปอยู่ สู่บ้าน เพื่ออันบริโภค ซึ่งภัตร.

2. มิคา ติณานิ ขาทิตฺวา อุทกํ ปาตุํ ปพฺพตมฺหา อุยฺยานํ อาคจฺฉนฺติ. อันว่ากวางทั้งหลาย เคี้ยวกินแล้ว ซึ่งหญ้าทั้งหลาย มาอยู่ สู่อุทยาน จากภูเขา เพื่ออันดื่ม ซึ่งน้ำ.

3. วาณิชสฺส ปุตฺโต ภณฺฑานิ อาหริตุํ รเถน นครํ คจฺฉติ. อันว่าบุตร ของพ่อค้า ไปอยู่ สู่เมือง เพื่ออันนำมา ซึ่งสินค้าทั้งหลาย.

4. ยาจโก มาตุลสฺส กุทฺทาเลน อาวาฏํ ขณิตุํ อิจฺฉติ. อันว่าขอทาน ปรารถนาอยู่ เพื่ออันขุด ซึ่งหลุม ด้วยจอบ ของลุง.

5. อมจฺจา ภูปาลํ ปสฺสิตุํ ปาสาทมฺหิ สนฺนิปตนฺติ. อันว่าอำมาตย์ทั้งหลาย ประชุมอยู่ ในปราสาท เพื่ออันเห็น ซึ่งกษัตริย์.

6. โคณา อุยฺยาเน อาหิณฺฑิตฺวา กสฺสกสฺส เขตฺตํ อาคจฺฉนฺติ. อันว่าโคทั้งหลาย เร่รอนแล้ว ในอุทยาน มาอยู่ สู่นา ของชาวนา.

7. อุปาสกา สมณานํ ทานํ ทาตุํ วิหารํ ปวิสนฺติ. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย เข้าไปอยู่ สู่วิหาร เพื่ออันให้ ซึ่งทาน แก่สมณะทั้งหลาย.

8. ปุริโส รเถน นครํ คนฺตุํ เคหสฺมา นิกฺขมติ. อันว่าผู้ชาย ออกไปอยู่ จากบ้าน เพื่ออันไป สู่เมือง โดยรถ.

9. พฺราหฺมโณ เวชฺเชน สทฺธึ นหายิตุํ อุทกํ โอตรติ. อันว่าพราหมณ์ ลงไปอยู่ สู่น้ำ เพื่ออันอาบ กับด้วยหมอ.

10. โจโร อมจฺจสฺส เคหํ ปวิสิตุํ อุยฺยาเน อาหิณฺฑติ. อันว่าโจร เร่ร่อนอยู่ ในอุทยาน เพื่ออันเข้าไป สู่บ้าน ของอำมาตย์.

11. สีโห ปพฺพตมฺหิ สยิตฺวา อุฏฺฐาย มิคํ หนฺตุํ โอรุหติ. อันว่าราชสีห์ นอนแล้ว บนภูเขา ลุกขึ้นแล้ว ลงไปอยู่เพื่ออันฆ่า ซึ่งกวาง.

12. รชโก อุทกํ โอตริตฺวา วตฺถานิ โธวิตุํ ปุตฺตํ ปกฺโกสติ. อันว่าคนซักเสื้อผ้า ลงไปอยู่ สู่น้ำ เรียกอยู่ ซึ่งบุตร เพื่ออันซัก ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย.

13. อุปาสโก ตถาคตํ ปสฺสิตฺวา วนฺทิตุํ วิหารํ ปวิสติ. อันว่าอุบาสก เห็นแล้ว ซึ่งพระตถาคต เข้าไปอยู่ สู่วิหาร เพื่ออันไหว้.

14. กสฺสโก กุทฺทาลํ อาทาย เขตฺตํ กสิตุํ เคหา นิกฺขมติ. อันว่าชาวนา ถือเอาแล้ว ซึ่งจอบ ออกไปอยู่ จากบ้าน เพื่ออันขุด ซึ่งนา.

15. ลุทฺทกา สเรหิ มิเค วิชฺฌิตุํ สุนกฺเขหิ สห อรญฺญํ ปวิสนฺติ. อันว่านายพรานทั้งหลาย เข้าไปอยู่ สู่ป่า กับด้วยสุนัขทั้งหลาย เพื่ออันยิง ซึ่งกวางทั้งหลาย ด้วยลูกศรทั้งหลาย.

16. นรา คามมฺหา นิกฺขมิตฺวา นคเร วสิตุํ อิจฺฉนฺติ. อันว่าคนทั้งหลาย ออกไปแล้ว จากหมู่บ้าน ปรารถนาอยู่ เพื่ออันอยู่ ในเมือง.

17. อมจฺจา สกุเณ ปสฺสิตุํ กุมาเรหิ สห ปพฺพตํ อารุหนฺติ. อันว่าอมาตย์ทั้งหลาย ขึ้นอยู่ สู่ภูเขา กับด้วยเด็กชายทั้งหลาย เพื่ออันเห็น ซึ่งนกทั้งหลาย.

18. กสฺสโก ปพฺพตสฺมา รุกฺขํ อากฑฺฒิตุํ วาณิเชน สห คจฺฉติ. อันว่าพ่อค้า ไปอยู่ กับด้วยพ่อค้า เพื่ออันลาก ซึ่งต้นไม้ จากภูเขา.

19. มกฺกฏา ผลานิ ขาทิตุํ รุกฺเขสุ จรนฺติ. อันว่าลิงทั้งหลาย เที่ยวไปอยู่ บนต้นไม้ทั้งหลาย เพื่ออันเคี้ยวกิน ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย.

20. ปณฺฑิโต สุคตสฺส สาวเก ปสฺสิตุํ อิจฺฉติ. อันว่าบัณฑิต ปรารถนาอยู่ เพื่ออันเห็น ซึ่งสาวกทั้งหลาย ของพระตถาคต.

21. วาณิชา สมุทฺทํ ตริตฺวา ทีปํ คนฺตวา วตฺถานิ อาหริตุํ อิจฺฉนฺติ. อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย ข้ามอยู่ ซึ่งทะเล ไปแล้ว สู่เกาะ ปรารถนาอยู่ เพื่ออันนำมา ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย.

22. อุปาสโก ปุปฺผานิ สํหริตฺวา อุทเกน อาสิญฺจิตุํ กุมาเร โอวทติ. อันว่าอุบาสก เก็บแล้ว ซึ่งดอกไม้ทั้งหลาย สั่งสอนอยู่ ซึ่งเด็กชายทั้งหลาย เพื่ออันรด ด้วยน้ำ.

23. ทารโก อชสฺส กายํ หตฺเถหิ ผุสิตุํ อิจฺฉติ. อันว่าเด็กชาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันถูกต้อง ซึ่งร่างกาย ของแพะ ด้วยมือทั้งหลาย.

24. รชกสฺส ปุตฺตา พฺราหฺมณสฺส เคเห มญฺเจสุ นิทฺทิตุํ อิจฺฉนฺติ. อันว่าบุตรทั้งหลาย ของคนซักเสื้อผ้า ปรารถนาอยู่ เพื่ออันนอน บนเตียงทั้งหลาย ในบ้าน ของพราหมณ์.

25. ทารโก อุทกํ ยาจิตฺวา ตํ ปาตุํ โรทติ. อันว่าเด็กชาย ขอแล้ว ซึ่งน้ำ ร้องไห้อยู่ เพื่ออันดื่ม.

ข. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าแพะทั้งหลาย เร่ร่อนอยู่ ในอุทยาน เพื่ออันเคี้ยวกิน ซึ่งใบไม้ทั้งหลาย. อชา ปณฺณานิ ขาทิตุํ อุยฺยาเน อาหิณฺฑนฺติ.

2. อันว่าคนไม่ดี ปรารถนาอยู่ เพื่ออันประหาร ซึ่งสุนัข ด้วยเท้า. อสปฺปุริสา ปาเทน สุนขํ ปหริตุํ อิจฺฉนฺติ.

3. อันว่าเพื่อนทั้งหลาย ไปอยู่ สู่อุทยาน เพื่ออันเล่น กับด้วยสุนัขทั้งหลาย. มิตฺตา สุนเขหิ สห กีฬิตุํ อุยฺยานํ คจฺฉนฺติ.

4. อันว่าอุบาสก ปรารถนาอยู่ เพื่ออันมา สู่บ้าน. อุปาสโก คามํ อาคจฺฉิตุํ อิจฺฉติ.

5. อันว่าเทวดา ปรารถนาอยู่ เพื่ออันรักษา ซึ่งวิหาร. เทวตา วิหารํ รกฺขิตุํ อิจฺฉติ.

6. อันว่าคนดี ปรารถนาอยู่ เพื่ออันรักษา ซึ่งธรรมทั้งหลาย. สปฺปุริโส ธมฺเม รกฺขิตุํ อิจฺฉติ.

7. อันว่าหมูทั้งหลาย วิ่งไปอยู่ จากหมู่บ้าน เพื่ออันเข้าไป สู่ป่า. สูกรา วนํ ปวิสิตุํ คามสฺมา ธาวนฺติ.

8. อันว่าชาวนา ขออยู่ ซึ่งจอบ จากพ่อค้า เพื่ออันขุด ซึ่งหลุมทั้งหลาย ในนา. กสฺสโก เขตฺเต ขณิตุํ วาณิชสฺมา กุทฺทาลํ ยาจติ.

9. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ประชุมอยู่ ในวิหาร เพื่อบูชา ซึ่งพระพุทธเจ้า. อุปาสกา  พุทฺธํ วนฺทิตุํ วิหาเร สนฺนิปตนฺติ.

10. อันว่าลุง ออกไปอยู่ จากบ้าน เพื่ออันเรียก ซึ่งชาวประมง. มาตุโล ธีวรํ ปกฺโกสิตุํ คามสฺมา นิกฺขมติ.

11. อันว่าชาวนาทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันได้ ซึ่งโคทั้งหลาย, อันว่าพ่อค้าทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันได้ ซึ่งม้าทั้งหลาย. กสฺสกา โคเณ ลภิตุํ อิจฺฉนฺติ, วาณิชา อสฺเส ลภิตุํ อิจฺฉนฺติ.

12. อันว่ากษัตริย์ ปรารถนาอยู่ เพื่ออันละทิ้ง ซึ่งปราสาท. ภูปาโล ปาสาทํ ปชหิตุํ อิจฺฉติ.

13. อันว่าชายทั้งหลาย นำไปอยู่ ซึ่งตระกร้าทั้งหลาย สู่ป่า เพื่ออันเก็บ ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย เพื่อทารกทั้งหลาย. ปุริสา ทารกานํ ผลานิ สํหริตุํ ปิฏเก วนํ หรนฺติ.

14. อันว่าชาวนา เร่ร่อนอยู่ ในป่า เพื่ออันตัด ซึ่งหญ้าทั้งหลาย เพื่อโคทั้งหลาย. กสฺสโก โคณานํ ติณฺณานิ ฉินฺทิตุํ วเน อาหิณฺฑติ.

15. อันว่าผู้ชายทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันอยู่ ในบ้านทั้งหลาย ในเมือง กับด้วยบุตรทั้งหลาย. ปุริสา ปุตฺเตหิ สห นคเร เคเหสุ วสิตุํ อิจฺฉนฺติ.

16. อันว่าทารก ยืนอยู่ บนหิน เพื่ออันเห็น ซึ่งดอกไม้ทั้งหลาย บนต้นไม้ทั้งหลาย. ทารโก รุกฺเขสุ ปุปฺผานิ ปสฺสิตุํ ปาสาเณ ติฏฺฐติ.

17. อันว่าหมอ ได้แล้ว ซึ่งเสื้อผ้า จากอาจารย์ ย่อมยินดี. เวชฺโช อาจารสฺมา วตฺถานิ ลภิตฺวา รุจติ.

18. อันว่านายพราน เรียกอยู่ ซึ่งเพื่อน เพื่ออันฉุด ซึ่งแพะ จากป่า. ลุทฺทโก วนสฺมา อชฺชํ อากฑฺฒิตุํ มิตฺตํ ปกฺโกสติ.

19. อันว่านายเรือ เรียกอยู่ ซึ่งพ่อค้าทั้งหลาย เพื่ออันข้าม ซึ่งทะเล. นาวิโก สมุทฺทํ ตริตุํ วาณิเช ปกฺโกสติ.

20. อันว่าคนดี ลุกขึ้นแล้ว จากที่นั่ง ปรารถนาอยู่ เพื่ออันพูด กับด้วยสมณะ. สปฺปุริโส อาสนสฺมา อุฏฺฐาย สมเณน สห วทิตุํ อิจฺฉติ.

21. อันว่าทารกทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันลง สู่น้ำ. ทารกา อุทกํ โอตริตุํ อิจฺฉนฺติ.

22. อันว่าอมาตย์ ขึ้นอยู่ สู่ม้า เพื่ออันไป สู่ป่า. อมจฺโจ วนํ คมิตุํ อสฺสํ อารุหติ.

23. อันว่าเด็กชาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันหุง ซึ่งข้าวสุก แก่เพื่อนทั้งหลาย ของลุง. ทารโก มาตุลสฺส สหายากานํ โอทนํ ปจิตุํ อิจฺฉติ.

24. อันว่าสุนัขจิ้งจอกทั้งหลาย ออกไปอยู่ จากป่า เพื่ออันเข้า สู่นาทั้งหลาย ของชาวนาทั้งหลาย. สิคาลา กสฺสกานํ เขตฺเต ปวิสิตุํ  วนสฺมา นิกฺขมนฺติ.

25. อันว่าผู้ชายทั้งหลาย ปรารถนาอยู่ เพื่ออันเห็น ซึ่งสิ่งของทั้งหลาย ด้วยตาทั้งหลาย. ปุริสา นยเนหิ ภณฺฑานิ ปสฺสิตุํ  อิจฺฉนฺติ.

------------------------------------------------